شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٠ - پاداش و مجازات بر نيّت خير و شر

مثلاً در زندگى دنيا در جوامع بشرى جزا و پاداش فقط براى عمل اشخاص است.

مثلاً كسى را بكشند يا مالى را سرقت كنند مجازات مى‌شوند. و امّا براى نيّت و يا قصد اشخاص، كسى را مجازات نمى‌كنند و يا پاداش نمى‌دهند مگر اينكه قصد باطنى او علائم و آثارى در خارج داشته باشد. مثلاً بگويند قصد توطئه و فتنه داشته و يا قصد انجام كار خيرى را داشته است و نيّت او بروز و ظهور كند.

پاداش و مجازات بر نيّت خير و شر

اما معيار مجازات‌ها و ثواب‌هاى آخرتى وسيع تر است و خداوند علاوه بر اعمال نيك و بد، بر نيّات و قصدهاى خير و شر هم پاداش و مجازات مى‌دهد و منحصر به افعال نيست. شاهد اين مطلب آيات و رواياتى است كه در اين زمينه وارد شده است.

مثلاً خداوند در سورۀ بقره به يهودى‌هاى زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم خطاب مى‌كند: (قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِياءَ اَللّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌)؛[١]اى پيامبر! به مردم يهود بگو: اگر راست مى‌گوييد و به آيات الهى ايمان داريد، پس چرا پيامبران خدا را پيش از اين به قتل رسانديد؟

خداوند به صورت فعل مضارع كه دلالت بر عادت و استمرار مى‌كند، مى‌فرمايد:

چرا پيامبران را مى‌كشتيد و در سورۀ آل عمران خطاب به قوم يهود مى‌فرمايد: (فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ‌)؛[٢]پس چرا آنها (پيامبران) را به قتل رسانديد اگر راست مى‌گوييد.

خداوند به عنوان توبيخ و سرزنش مى‌فرمايد: چرا پيامبران را پيش از اين كشتيد؟ و در اين دو آيه كار پدران و گذشتگانشان را به قوم يهود زمان پيامبر نسبت مى‌دهد و آنان را شريك گذشتگان در كشتن انبياء قرار مى‌دهد.

مرحوم طبرسى مى‌فرمايد: «علّتِ آن يكى از دو چيز است: ١. يهودى‌هاى زمان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با پدران و گذشتگان خود در مذهب و روش مشترك بودند، لذا خداوند آنان را در كشتن انبياء شريك قرار مى‌دهد. ٢. قوم يهود زمان رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم به كار

[١]. بقره (٢)، ٩١.

[٢]. آل عمران (٣)، ١٨٣.