شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٨٧ - عوامل پيمان شكنى

خدا قسم طلحه براى خونخواهى عثمان نرفته و خواسته با گردآورى لشكر بعنوان خونخواهىِ عثمان، مردم را به غلط اندازد و امر را بر آنها مشتبه كند[١]».

عوامل پيمان شكنى

علّت پيمان شكنى طلحه و زبير يكى اين بود كه چرا على عليه السلام بيت المال و صدقات (زكات و...) و غنايم جنگى را بين افراد بطور مساوى تقسيم مى‌كند و سوابق اشخاص را در اسلام و مبارزات آنها را در اين امر، در نظر نمى‌گيرد؟

عده‌اى با تندى به حضرت اعتراض كردند و پرسيدند چرا عطا و بخشش را ميان مردم باالسّويه تقسيم مى‌كند و اشخاص را كه سبقت در اسلام و جنگ دارند و يا از شرافت و بزرگى برخوردارند، برترى نمى‌دهد.

سنّت و روش پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم اين بود كه در تقسيم بيت المال ميان مسلمانان فرق نمى‌گذاشت و ابوبكر هم در زمان خلافتش به همان برنامه رفتار مى‌كرد ولى وقتى عمر به خلافت رسيد سنت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را تغيير داد و بعضى را بر بعض ديگر برترى مى‌داد و عثمان اين تبعيض را به حدّ اعلا رسانيد و به هر كس مى‌خواست محضوصاً خويشان خود مى‌بخشيد امّا وقتى اميرالمؤمنين عليه السلام به خلافت رسيد به سنّت و روش پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم رفتار مى‌نمود و اين رفتار بر خلاف عادت خلفاى سابق و ميل فتنه جويان بود، به همين جهت طلحه و زبير نقض بيعت كردند و از على عليه السلام دورى نمودند و به تحريك معاويه براى تصرّف بصره كه تحت حكومت على عليه السلام بود لشكركشى كردند. و عدّه‌اى به معاويه پيوستند و گروهى از اصحاب از روى دلسوزىِ نا به جا خدمت حضرت آمدند و درخواست نمودند در تقسيم بيت المال بعضى را به لحاظ سوابق و شرافت و غيره ترجيح دهد.

حضرت در جواب فرمودند: «آيا به من دستور مى‌دهيد ستم كنم بر كسى كه

[١]. همان.