شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٦ - ملاّ نصر الدّين و گوساله

گوشت حيوانات نياز داشتند و از طرفى اين حيوانات بطور فراوان در اطراف خيمه‌ها مى‌چرخيدند و تحمّل گرسنگى و دست نزدن به اين شكارها يك امتحان بزرگ بود.

از مجموع اين آيات بدست مى‌آيد همۀ حوادث براى بشر امتحان است و قانون پروردگار اين است كه ما با هر چيزى روبرو مى‌شويم، بوسيلۀ آن آزمايش شويم. بايد توجه داشت امتحاناتى كه ما معمولاً انجام مى‌دهيم براى اين است كه از مقدار لياقت و علم و دانش شخص مورد امتحان آگاهى نداريم و براى رفع جهل و ابهام و بدست آوردن ميزان معلومات وى، او را آزمايش مى‌كنيم تا به رتبه يا كلاس بالاتر ببريم و يا مدرك مناسب با معلومات او را به وى عطا كنيم و در واقع هدف امتحانات بشرى روشن شدن چيزهاى مخفى است. امّا آزمايشات الهى يكى از اهدافش، پرورش و تربيت و رشد و كمال و رساندن به مرتبۀ كاملتر است. از راه سختى‌ها، فشارها، امتحان خداوند، يعنى به محنت و رنج انداختن براى ورزيدگى و رسيدن به كمال.

بعضى مى‌گويند غرض از امتحان خداوند اين است كه براى خود ما معلوم شود چگونه فردى هستيم و براى بهشتى‌ها معلوم شود خوب افرادى هستند و براى جهنمى‌ها روشن شود بد افرادى هستند و وقتى آنها را عذاب كردند حجت بر آنها تمام شده باشد. پس اين نظريه مى‌گويد هدف از امتحان در دنيا اين است كه خوب بودن و بد بودن افراد مشخص شود و خودشان به حقيقت خود پى ببرند. ولى به نظر حقير اين نظريه درست نيست، چون بهشتى را به بهشت بردن و جهنمى را به جهنم بردن تنها براى خوب و بد بودن نيست، بلكه بهشت بردن براى خوب عمل كردن و جهنم بردن هم براى بد عمل كردن است.

ملاّ نصر الدّين و گوساله

مَثَلِ معروفى است، مى‌گويند ملانصرالدّين دو تا گوساله داشت و هر دو را با افسار بسته بود و يكى از گوساله‌ها افسار خود را پاره كرده بود و مى‌دويد. ملا نصرالدّين او