شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٧٨ - فلسف&#١٧٢٨ مخفى بودن احوال قيامت

تحقيق عبرت‌ها براى شما آشكار گرديده و منع شديد از آنچه در آن نهى است و تبليغ نمى‌كند از جانب خدا، بعد از ملائكه مگر بشر.)

حضرت در اين خطبۀ كوتاه در رابطه با فرار از گناه صحبت نموده، مردم را آگاهى مى‌دهد كه براى رضاى خدا از غفلت و گناه فرار كنيد و از معصيت و بى خبرى نفرت داشته باشيد. مى‌فرمايد اينكه دائماً به خواب خوش مى‌رويد و غفلت مى‌ورزيد و در گناه وارد مى‌شويد، براى اين جهت است كه آن چيزهايى را كه اموات شما ديده‌اند و الان آن را مشاهده مى‌كنند شما هنوز نديده‌ايد. آنها سؤال شب اول قبر و عذاب قبر و برزخ را ديده‌اند، كه اگر شما هم مى‌ديديد به هول و وحشت مى‌افتاديد و بى تابى مى‌كرديد، در نتيجه دستورات خدا را مى‌شنيديد و اطاعت مى‌كرديد. منظور امام‌على عليه السلام اين است كه حالا هم كه احوال قيامت را نمى‌بينيم و مانند مردگان معاينه نمى‌كنيم، در عين حال بايد اطاعت كنيم و سِرّش اين است كه بايد اطاعت‌هاى ما بندگان از روى جبر و زور نباشد و چگونگى استفاده از اختيار اين است كه لازم است عقل خود را به كار ببريم و خود را سر دو راهى ببينيم و با عقل خود راه درست را انتخاب كنيم و آن وقت انتخابِ دين براى ما فضيلت است و الا وقتى به عذاب دچار شديم همه توبه كار هستند و اين ديگر فايده‌اى ندارد. اگر حالات سخت قيامت را همين حالا مى‌ديديم، درست است كه از روى ترس اطاعت مى‌كرديم ولى اين اطاعت ارزشى نداشت. مگر اينكه باعث يقين ما به آخرت شود و از روى عشق و علاقه عبادت كنيم.

فلسفۀ مخفى بودن احوال قيامت

پس حالا كه قيامت و احوالِ سخت آن را نمى‌بينيم بدون ترسى كه ما را مجبور به بندگى خدا كند بايد عقل خود را به كار بگيريم و طريق خوب و بد را تشخيص دهيم و دعوت انبياء را ملاحظه كنيم، با عقل خود طرف صحيح را انتخاب كنيم، آن وقت اين