خداوند در قرآن مى‌فرمايد: (إِنَّ اَللّهَ يُدافِعُ عَنِ اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اَللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوّانٍ كَفُورٍ)؛[١]خداوند از كسانى كه ايمان آوردند، دفاع مى‌كند. خداوند هيچ خيانت‌كار ناسپاسى را دوست ندارد.

بعضى نسخه‌هاى نهج البلاغه[٢]، اين جملۀ حضرت را با اضافۀ «عند جهلة النّاس» نقل كرده‌اند:

«مَن اَبدى صَفحَتُه للحقّ هلك عند جهلة الناس»[٣](هر كس روى خود را براى دفاع از حق ظاهر كند، مردم نادان در مقابل او مى‌ايستند و باعث نابودى وى مى‌شوند).

كه در اين صورت معنى جمله اين طور مى‌شود: هر كس چهره‌اش را براى دفاع از حق در مقابل باطل، و برگرداندن جاهلان از جهالتشان آشكار كند و بخواهد آن‌ها را به حق وادار كند، از دست و زبان اشخاصِ نادان ايمن نيست و عاقبت به وسيلۀ آنها هلاك مى‌شود. ايستادگى در راه حق و اقامۀ امر به معروف و نهى از منكر و برپايى حكومت عادلانه كار بسيار سختى است و مخالفت جاهلان را برمى‌انگيزد. يعنى كسانى‌كه اهل تشخيص نيستند و فكر مى‌كنند كارهايى كه مى‌كنند به صلاحشان است.

در زيارتنامۀ اربعين امام حسين عليه السلام مى‌خوانيم: «و بَذَلَ مُهجَتَهُ فيك لِيَستَنقِذَ عِبادَكَ من الجهالة و حيرةِ الضّلالة»[٤](خدايا! سيدالشهدا عليه السلام، خون قلبش را در راه تو بذل كرد تا بندگانت را از نادانى و حيرت گمراهى نجات بدهد). هدف شهادت حضرت نجات بندگان خدا از جهالت و گمراهى بوده است. همان جهالتى كه خيلى‌ها را فريب داد و به ميدان مبارزه با حضرت كشانيد.

اين روايت قبلا ذكر شد كه امام صادق عليه السلام در بيان علت جنگ‌ها و مخالفت‌هاى زمان اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند: چون حضرت مى‌خواست احكام خلافت را بر اساس روش مستقيم و سنت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم پيش ببرد و فقط حق را حاكم كند.[٥]

والسّلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته

[١]. حج (٢٢)، ٣٨.

[٢]. منهاج البراعة، ج ٣، ص ٢٣٢.

[٣]. كلمۀ قصار ١٧٩ نهج البلاغه به همين صورت است.

[٤]. مفاتيح الجنان، زيارت اربعين.

[٥]. منهاج البراعة، ج ٣، ص ٢٤٤.