شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٩ - ميزان و سنجش اعمال

«و لا يئل من عاداه» (و نجات پيدا نمى‌كند و پناهى نمى‌جويد كسى كه با خداوند دشمنى كند)

افراد ناقابل كه روحيۀ عناد و دشمنى با آفريدگار عالم دارند، هرگز روى سعادت را نخواهند ديد و از گمراهى نجات و رهايى نمى‌يابند.

«و لا يفتقر من كفاه» در بيان علت نيازمندى بنده به كفايت پروردگار عالم مى‌فرمايد: (هر كه را خدا كفايت كرد و نيازش را برآورده نمود، هيچ وقت به هيچ كس احتياج و نياز پيدا نخواهد كرد).

حمد و شكر برترين ذخيره

«فَاِنَّه ارجحُ ما وُزِنَ و افضلُ ما خُزِن» (به تحقيق كه حمد و شكر و كمك جستن از پروردگار و ارتباط با او، برترين چيزى است در بين اعمال و اذكار، كه سنجيده شده، و با فضيلت‌ترين چيزى است كه براى بنده ذخيره و اندوخته شده است).

ضمير «فانّه» ممكن است به حمد و يا استعانت و يا هر دو برگردد. اين جمله مانند جملات سابق، در مقام بيان علتِ حمد و ثنا و كمك خواستن از پروردگار است و مى‌فهماند حمد راجح‌ترين اعمال انسان است كه در ميزان اعمال وزن و سنگينى دارد و عمل با ارزشى است كه به حساب مى‌آيد.

ميزان و سنجش اعمال

اين جمله ناظر به بعضى آيات شريفه قرآن است كه مى‌فرمايد: (وَ نَضَعُ اَلْمَوازِينَ اَلْقِسْطَ لِيَوْمِ اَلْقِيامَةِ‌)؛[١]ما ميزان‌هاى عدالت را روز قيامت قرار مى‌دهيم. در سورۀ مؤمنون

[١]. انبياء (٢١)، ٤٧.