شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٢ - روايات نيت خير و شر

فعقروها فاصبحوا نادمين فما كان الاّ...[١]» (اى مردم آگاه باشيد: رضا و خشنودى و خشم مردم را در عذاب و پاداش فراهم مى‌آورد يعنى اگر عده‌اى از عمل بد يا خوب ديگران خوشحال و يا ناراحت بودند با آنها شريك در ثواب و عقابند و همانا ناقه (شتر)[٢] قوم صالح عليه السلام را يك نفر پى كرد و كشت. پس خداوند همۀ آنها را عذاب نمود. به جهت آن كه به كشتن شتر راضى بودند. از اين رو خداوند سبحان در قرآن مى‌فرمايد: قوم ثمود ناقه را پى كردند (و كشتند) و بامدادان چون آثار عذاب الهى را مشاهده نمودند پشيمان شدند. پس خداوند كشتن ناقه را به همۀ آنها نسبت داده. به جهت اينكه از كشندۀ آن با اين كه قدرت داشتند جلوگيرى نكردند و نهى از منكر نكردند، بلكه به فعل او راضى و خشنود بودند و عذاب آنها چنين بود كه زمينِ آنها بر اثر زلزله و فرو رفتن ساختمان‌ها، صدا كرد، مانند صدا كردن آهنِ شخم زنى داغ شده در زمين هموار.

روايات نيت خير و شر

مرحوم شيخ حرّ عاملى رواياتى را دربارۀ نيت خير و عزم بر آن در كتاب وسايل الشّيعه ذكر مى‌كنند.

١. ابوبصير از امام صادق عليه السلام: «انّ العبد المؤمن الفقير ليقول: يا ربّ ارزقنى حتى افعل كذا و كذا من البرّ و وجوه الخير، فاذا علم اللّه ذلك منه بصدق نية كتب اللّه له من الاجر مثل ما يكتب له لو عمله انّ اللّه واسعٌ كريمٌ‌»[٣]؛ (به راستى بندۀ مؤمنِ فقير مى‌گويد: «پروردگارا به من روزى عطا كن تا فلان و فلان كار خير را انجام دهم. پس وقتى خداوند اين آرزو را با صدق نيت از او دانست، برايش همان اجر و پاداش عمل را مى‌نويسد. به تحقيق كه خداوند

[١]. نهج البلاغۀ فيض الاسلام، خطبۀ ١٩٢.

[٢]. ناقه شتر ماده است كه وقتى قوم ثمود از حضرت صالح عليه السلام معجزه خواستند به اراده خداوند از صخرۀ كوه بيرون آمد وجاى آن چشمه شد و آب اين چشمه يك روز اختصاص داشت به ناقه و يك روز به مردم آن قريه و مردم از آزار و كشتن شتر منع شده بودند.

[٣]. وسايل الشيعه، ج ١، ص ٣٥، باب ٦، استحباب نية الخير و العزم عليه.