شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٣١ - فرار از غضب به رحمت
حضرت مىفرمايند: «فَاتَّقو اللّهَ عِبادَاللّهِ» يعنى «يا عِباداللّه». يا، حرف ندا، حذف شده است. اى بندگان خدا از مخالفت با دستورات خدا بپرهيزيد و از عدالت او بترسيد. در عبارت «از سوى خدا بسوى خدا فرار كنيد» چطور مىشود اين كار را انجام داد؟ جواب اين است كه عدالتِ خداوند اقتضا مىكند بندهاى را كه گناه كرده عذاب كند ما بايد در مقابل خداوندى كه عادل است و ما در مُلك او زندگى مىكنيم از گناهان پرهيز كنيم و براى خدا حريم نگه داريم؛ چون عادل است و به قول معروف: «مو را از ماست مىكشد». حالا اگر مىشد بندۀ گنه كار از دست خدا به مُلك و فرمانروايى ديگر پناه برد كه آنجا نعوذ باللّه خدا نباشد، اين كار انجام مىشد، مثل افرادى كه جنايتى را مرتكب مىشوند براى نجات از دادگاهِ مجازات، مخفيانه فرار مىكنند و به مملكت ديگرى مىروند و پناهندۀ سياسى مىشوند. ولى در مُلك و حكومت خداوند اين تصوّر ممكن نيست كه شخصى كه به بندگان خدا ظلم و جنايت كرده است، بتواند به اشخاص و يا موجودات ديگرى غير از مُلك و مخلوقات خدا پى ببرد و دست توسل به سوى ديگران دراز كند. به قول على عليه السلام در دعاى كميل: «و لا يُمكِنُ الفِرارُ مِن حُكومَتِك» (فرار از حكومت و فرمانروايى تو ممكن نيست)، پس اين شخص گناهكار كجا برود؟ و به كجا پناهنده شود؟
بزرگان در تفسيرِ اين جملۀ حضرت «وَ فِرّوا اِلىَ اللّهِ مِنَ اللّهِ» مىفرمايند: يعنى از غضب و سخط پروردگار به لطف و رحمت خدا پناه ببريد و از مجازات پروردگار به عفو و گذشت او پناهنده شويد. مانند بچهاى كه خطايى مىكند و مادرش مىخواهد او را كتك بزند؛ وقتى مىترسد به مادر پناه مىبرد و پاهاى او را در بغل مىگيرد كه از غضب مادر در امان باشد و از غضب او به لطف و محبّتش پناه مىبرد و جايى را بهتر از آغوش پر محبت و عاطفۀ مادر سراغ ندارد.
امام زين العابدين عليه السلام در دعاى ابوحمزۀ ثمالى مىفرمايد: «فَوَ عِزَّتِكَ مَا بَرِحْتُ مِن بابِكَ وَ لَاكَفَفْتَ عَن تَمَلُّقِكَ لِمَا أُلْهِمَ قَلْبى مِنَ الْمَعْرِفَةِ بِكَرَمِكَ و سَعَةِ رَحْمَتِكَ إلَى مَن