شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٨٣ - عصمت يوسف عليه السلام

فرشته‌اى چنين مقام و موقعيّتى پيدا نمى‌كند. اينطور محفوظ ماندن ارزش دارد.

اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد: «ماالمجاهِدُ الشّهيدُ فى سَبيلِ اللّهِ بأعظَمِ أجْراً مِمَّن قَدَرَ فَعَفَّ لَكادَ العفيفُ اَن يَكونَ مَلَكاً من المَلائِكَةِ‌»[١](مجاهد شهيد در راه خدا اجرش بزرگتر نيست از كسى كه قدرت گناه دارد اما با عفّت و خويشتندارى خود را حفظ مى‌كند. به تحقيق نزديك است فرد پاكدامن فرشته‌اى از فرشتگان باشد).

برگرديم به اول بحث؛ عرض شد حكمت خداوند اقتضا مى‌كند احوال قيامت و مردگان در عالم برزخ و قيامت، براى ما مخفى باشد و بدون مشاهدۀ حالاتِ آنها، راه صحيح را انتخاب كنيم تا اينكه پيمودن راهِ درست و انجامِ اعمالِ نيك براى ما ارزش داشته باشد و خداوند نخواسته ما الان قيامت را ببينيم و خواسته با نديدن آن ايمان به غيب داشته باشيم و عبادت كنيم. البته عارفان كامل چه بَسا در دنيا، آخرت را مى‌بينند اما افراد عادى اين بصيرت را ندارند.

بنابراين خداوند كه به ما عقل عنايت فرموده و انبيا را فرستاده است، اگر به واسطۀ هدايت آنها تحت تأثير بيانات الهى واقع شديم، از اين جهت خوب هستيم و ايمان و عمل صالح ما ارزشمند است. خداوند ايمان به غيب و يقين به آخرت را از صفات متّقين ذكر مى‌كند و مى‌فرمايد آنها بر هدايتند[٢].

بخلاف اينكه اگر الان حالات قيامت و سختى‌هاى عالم قبر و برزخ به ما نشان داده شود و از روى ترس بالاجبار توبه كنيم، ايمان بياوريم و خدا را عبادت كنيم، در اين صورت چنين ايمانى براى ما يك فضيلت به حساب نمى‌آيد.

براى روشن شدن مطلب مثلى مى‌زنم، مثلاً گربه‌اى كه از غفلت صاحب‌خانه استفاده كرده و مقدارى گوشت برداشته و رفته است براى مرتبه دوم صاحبخانه مراقب است او را تنبيه كند كه گربه موقع فرار كردن بين در قرار مى‌گيرد و صاحب

[١]. نهج البلاغۀ فيض الاسلام، حكمت ٤٦٦؛ صبحى صالح، حكمت ٤٧٤.

[٢]. بقره (٢)، ٣ تا ٥.