شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٠٧ - شيو&#١٧٢٨ تبليغ و ارشاد

كرد و مسلمانان پيروز شدند.[١]

حضرت موسى عليه السلام هم همينطور بود وقتى كه ديد دشمن تمامى امكانات خود را به ميدان آورده، خيلى جاى دلهره بود براى حضرت موسى عليه السلام غلبۀ جُهال و دولت‌هاى ضَلال و الّا حضرت از جان خودش هيچ ترسى نداشت.

دو راهى حق و باطل

«اليوم تواقفنا على سبيل الحق و الباطل» (امروز بر سر راه حق و باطل ايستاده‌ايم).

در «تواقفنا» قاف قبل از فاء آمده است. مى‌فرمايند: امروز بعد از جنگ جمل و شكست طلحه و زبير حق و باطل كاملا روشن شده و ما و شما شناخته شده‌ايم. و امروز ديگر جنگى نيست و على عليه السلام و ياران خاص او در يك طرف هستند و منافقان و اصحاب جمل در طرف ديگر و يك گروه از ما بر حق هستيم و يك گروه بر باطل.

حضرت صريحاً مى‌فرمايد ما بر حق هستيم و شما بر باطل. مانند اينكه خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مى‌فرمايد: در مقام احتجاج با مشركين بگو: (إِنّا أَوْ إِيّاكُمْ لَعَلى هُدىً أَوْ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ‌)؛[٢]در حقيقت ما با شما بر هدايت و با گمراهى آشكاريم.

شيوۀ تبليغ و ارشاد

مرحوم طبرسى مى‌فرمايد اين سخن (انّا و ايّاكم...) را پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به دستور خداوند در مقام احتجاج، از روى انصاف فرموده، نه اينكه در حق بودن راهش شك داشته باشد. مثل اينكه دو نفر كه با هم سر موضوعى بحث مى‌كنند يكى از آنها مى‌گويد:

«يكى از ما دو نفر، دروغ مى‌گوييم، اگرچه مى‌داند دروغگو طرفِ مقابلِ اوست» و احتمال دارد در اين طور تعبيرات، كه شخص دو طرفِ مسئله را مى‌گويد، تميز و

[١]. بحار الانوار، چاپ بيروت، ج ٢٠، ص ٢٧٣، ح ٢٧ و ج ٣٩، ص ١ و ٣.

[٢]. سبأ (٣٤)، ٢٤.