شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٥ - شكافتن امواج فتنه و فروگذارى مباهات

بكشى تا خاموش شود و على عليه السلام كه از نيت سوء و ناپاك ابوسفيان با خبر بود، در اين خطبۀ پنجم از فتنه و خونريزى و اختلاف افكنى، نهى مى‌كند و ضمن اظهار بى باكى از مرگ و شهادت و بى ميلى به خلافت، ضمناً از قضاوت بى جا دربارۀ ديگران نهى مى‌فرمايد و اظهار مى‌دارد، سكوت من به خاطر ترس از مرگ نيست بلكه به خاطر اَسرار و علومى است كه مى‌دانم.

شكافتن امواج فتنه و فروگذارى مباهات

«ايّها الناس شُقُّوا امواج الفتن بِسُفُنِ النَّجاةِ‌» (اى مردم موج‌هاى فتنه را با كشتى‌هاى نجات بشكافيد).

چون كشتى‌ها يك موج شكنى هم دارند حضرت فتنه‌ها را به درياى پرتلاطم تشبيه مى‌كنند و از باب استعاره بالكنايه فتنه‌ها را درياى پر تلاطم مى‌نامند و بعضى لوازم مشبّه به (دريا) را براى مشبّه (فتنه‌ها) ذكر مى‌كنند كه عبارت باشند از موجها و كشتى نجات. كه اينها معمولاً با دريا هستند و از لوازم آن مى‌باشند.

مى‌فرمايند: فتنه‌ها را، كه مانند امواج دريا رو مى‌آورند با كشتى‌هاى نجات در هم بشكنيد.

البته كشتى‌هاى نجات از نظر واقع ولايت على عليه السلام و خاندان پيامبر هستند كه لازم است همه براى عمل كردن به احكام اسلام آن را بپذيرند و با دورى از فتنه و عصبيّت و تكبّر، از هجوم امواجِ بلا جلوگيرى كنند.

از اين جمله استفاده مى‌شود حضرت براى حفظ اسلام و اتّحاد مسلمين جنگ و درگيرى را مصلحت نمى‌دانند و در زمانى كه اوضاع متشنّج است و دشمن در انتظار فرصت به سر مى‌برد، قيام براى گرفتن خلافت، به صلاح اسلام و مسلمين نيست. و از طرفى حضرت خواستند گوشزد كنند كه تنها كشتى نجات، اهل بيت عليهم السلام هستند كه