شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٧٦ - سراى آخرت و عاقبت براى اهل تقوا

كس از مسلمين با آنها درگير شود، بوسيلۀ آنها بلاد فتح شد و حكومتشان برقرار و ثابت گرديد. امّا براى عثمان و اميرالمؤمنين عليه السلام امور خلافت منظّم نشد بلكه مسلمانان بر عليه عثمان قيام كردند و او را در خانه‌اش محاصره نموده و كشتند و همچنين در زمان اميرالمؤمنين عليه السلام در خلافت آن حضرت فتنه‌ها برانگيخته شد و حضرت ناچار شدند با ناكثين و قاسطين و مارقين بجنگند و آنها را بكشند!

«فأجاب عليه السلام اَنَّ امورَ تلك الدنيا والخلافة فيها لا تجرى بباطلٍ بَحْتٍ و لا بحقٍ خالص، بل تجرى بحقٍّ و باطلٍ ممزوجين».

پس امام صادق عليه السلام جواب دادند: كارهاى دنيا و خلافت در دنيا، با باطل محض و و حقِّ خالص پيش نمى‌رود. بلكه با مخلوطى از حق و باطل پيش مى‌روند.

يعنى كسانى كه مثل عثمان و سياستمداران جهانى بخواهند به هدف‌هاى دنيايى برسند و به ناحق بر مردم حكومت كنند چاره‌اى ندارند كه از حق و حقيقت مايه بگذارند و با قيافۀ حق به جانب و تحت پوشش اسلام به حكومت خود ادامه دهند و شخصيّت‌هايى مانند على عليه السلام كه مى‌خواهند با عدالت و انصاف عمل كنند عده‌اى تحمل نمى‌كنند و با آنها درگير مى‌شوند و آنها را شهيد مى‌نمايند.

سراى آخرت و عاقبت براى اهل تقوا

در ادامۀ خطبۀ سوم حضرت مى‌فرمايد:

«كانّهم لم يسمعوا كلام اللّه حيث يقول: (تِلْكَ اَلدّارُ اَلْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي اَلْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ اَلْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ‌)[١](گويا آنها (ناكثين، قاسطين و مارقين) سخن خدا را نشنيدند كه مى‌فرمايد: سراى آخرت را قرار مى‌دهيم براى كسانى كه مقصودشان سركشى و فساد روى زمين نيست و عاقبتِ خير براى پرهيزكاران است).

[١]. قصص (٢٨)، ٨٣.