شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٩١ - اعلام برنامه دولت و قاطعيّت على عليه السلام

(عهد و پيمان خود را شكستى) پس چه چيز تو را از آنچه بر تو ظاهر و روشن گرديده بود منصرف كرد؟)

اعلام برنامه دولت و قاطعيّت على عليه السلام

از تاريخ استفاده مى‌شود بعد از كشته شدن عثمان وقتى مردم با امام على عليه السلام بيعت كردند حضرت همان روزهاى اوّل به اصطلاحِ ما برنامه دولت خود را اعلام كرد و فرمود هر كس سابقه‌اى در اسلام دارد و زودتر اسلام را پذيرفته است اجرش با خداست، اما از نظر بيت المال، من هميشه بين همه بطور مساوى تقسيم مى‌كنم، آن وقت افرادى مانند طلحه و زبير و... كه در دوران حكومت عثمان مخصوصاً از بيت المال بيشتر بهره‌مند مى‌شدند و مورد توجه بودند با بيانات حضرت فهميدند از على عليه السلام آن انتظارات را ديگر نبايد داشت و آن استفاده‌هايى كه از دستگاه خلافت در زمان عثمان مى‌بردند، نمى‌توانند ببرند، لذا از همان اول گوشۀ مسجد اجتماع كردند و شروع به صحبت نمودند و شبانه به بهانۀ زيارت خانۀ خدا به مكه رفتند و عايشه زوجه پيامبر را سوار بر شتر كردند و با عده‌اى آوردند به طرف بصره براى بر پا كردن جنگ جمل، لذا اين جنگ را بنام جمل ناميدند، يعنى شتر.

حضرت على عليه السلام مى‌خواستند كارى بكنند كه طلحه و زبير بين مسلمين اختلاف و فتنه ايجاد نكنند، و آنها را از مسير خود برگردانند، لذا عبدالله بن عباس را براى اين كار فرستادند و مى‌فرمايند طلحه تند خوست و حرف شنو نيست و با او ملاقات نكن، او مثل گاوميشى است، شاخ پيچيده كه بر شتر چموشى سوار مى‌شود و مى‌گويد رام است. و امّا زبير را پيدا كن و او را از اين كار منصرف نما. «فاِنَّه اَلْيَنُ عَريكةً‌» او نرم خوتر است. وقتى مى‌گويند فلانى عريكه دارد يعنى طبيعتى نرم دارد و خوش اخلاق و نرم خوست.

مى‌فرمايد به زبير بگو اى پسر دايى، ما تا وقتى در حجاز (مكه يا مدينه) بوديم با