و بعضى ديگر از صوفيان كسانى هستند كه:ادّعاى معرفت و يقين،و وصول به درجات مقرّبين مى‌نمايند.و دعواى مشاهده جمال معبود،و مجاورت از مقام محمود، و وصول به مرتبه شهود مى‌كنند.شطح و طاماتى چند ساخته و ترهاتى چند پرداخته‌اند، و فقها و محدثين و ورثه احكام سيّد المرسلين را به چشم حقارت نظر مى‌كنند و طعن به ايشان مى‌زنند.و از براى خود كرامت ثابت مى‌كنند و امورى چند به خود نسبت مى‌دهند،كه هيچ پيغمبر و وصّى پيغمبرى ادّعاى آن را نكرده.و حال آنكه ايشان را نه مرتبه‌اى است از علم،و نه پايه‌اى است از عمل.هيچ ندانسته‌اند به غير از كلماتى چند كه آنها را دام خود قرار داده و جمعى از اهل دنيا را به دام خود كشيده و دين ايشان را بر باد مى‌دهند،و مال ايشان را مى‌خورند.اين طايفه،در نزد خدا از فجّار و منافقين،و در نزد ارباب بصيرت و يقين،از احمقان و جاهلان‌اند.و از آنچه ادعا مى‌نمايند بى‌خبر،و از درگاه خدا از همه كس دورترند.

اين مدعيان در طلبش بى‌خبرانند كان را كه خبر شد خبرى باز نيامد
زهر عاشق رموز عشق مشنو سرّ عشق گل ز مرغان چمن بايد شنيد از عندليب امّا
و جماعتى ديگر هستند كه ايشان را«ملاميه» [١] مى‌نامند،كه اعمال قبيح را مرتكب مى‌گردند،و افعال شنيعه را به جا مى‌آورند و چنان پندارند كه اين موجب رفع اخلاق ذميمه،و كسر هوا و هوس نفس خبيثه است.و حال اينكه خود اين افعال،در شريعت مقدّسه مذموم،و مرتكب آنها معاتب و ملوم است.

و گروهى ديگر كه في الجمله از اين‌ها بهتراند،كسانى هستند كه:مخالفت نفس را پيشنهاد خود كرده‌اند،و به رياضت و مجاهده نفس مشغول شده‌اند،تا اينكه بعضى از منازل راه دين را پيموده‌اند و به بعضى از مقامات رسيده‌اند،امّا هنوز در راه‌اند،و همه منازل را قطع نكرده‌اند،و از سلوك فارغ نشده‌اند،و ليكن به همين قدر فريفته مى‌شوند، و چنان پندارند كه همه مقامات را طى كرده،به خدا رسيده‌اند.و حال اينكه هنوز در مبادى سير،و اوايل منازل‌اند،زيرا ميان بنده و خدا هفتاد حجاب از نور است،كه سالك راه به هر حجابى از اين حجابها كه رسيد،گمان مى‌كند كه به خدا رسيده است.

همچنان كه بعضى حكايات خليل الرّحمن را به اين حمل نموده،و گفته‌اند كه:آنچه حقّ -سبحانه و تعالى-از حضرت إبراهيم-عليه السّلام-حكايت كرده،كه اوّل ستاره را ديد و گفت:اين پروردگار من است و بعد از آن منتقل به ماه شد و بعد از آن به خورشيد،و

[١] نام فرقه‌اى از صوفيان.