معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٥٧٢ - مواضعى كه غيبت در آنها جايز است

دسترسى به او باشد و شنيده باشد،از او حليت حاصل نمايد،و«تطييب» [١] خاطر او كند.

و همچنين اگر نشنيده باشد و در اظهار آن مظنه فسادى يا عداوتي نباشد اما اگر مظنه عداوت بوده باشد يا دسترسى به او نباشد در اين صورت از براى او استغفار كند و طلب آمرزش نمايد.و از براى او اعمال صالحه به جا آورد،كه در روز قيامت عوض غيبت او شود.

فصل پنجم:شرافت ستايش و مدح مسلمين

ضد غيبت مسلمين،مدح و ستايش ايشان است.و آن صفتى است خوب،و عملى است مرغوب.باعث حصول محبت،و موجب دوستى و الفت مى‌گردد،خصوصا هرگاه در غياب ايشان بوده باشد.و موجب ادخال فرح و سرور در دل برادر مؤمن مى‌شود.و ثواب آن-چنان كه مذكور شد-بسيار است.و احاديث در ثواب خصوص مدح نيز رسيده.

چنان كه مروى است كه:«جمعى ستايش بعضى از مردگان را كردند،حضرت رسول -صلّى اللّه عليه و آله-فرمود:بهشت از براى شما واجب شد». [٢]

و وارد شده كه:«هر يك از فرزندان آدم را همنشينانى چند از ملائكه هست.پس اگر برادر مسلم خود را به نيكوئى ياد كرد ملائكه گويند:مثل اين از براى تو باد». [٣]

ليكن مخفى نماند كه:همچنين نيست كه هر گونه مدحى و ستايشى خوب و پسنديده باشد،بلكه اين در صورتى است كه:به آنچه مدح مى‌كند راست باشد.و مدح ظلمه و فاسقين را نكند.و مشتمل بر دروغى نباشد.و از روى ريا و نفاق نباشد،كه اگر از روى نفاق باشد آن مدح بد است اگر چه راست باشد.چون آن باعث سرور و فرح از ظالم و فاسق مى‌گردد.و شادكردن ايشان را مذموم،بلكه حرام مى‌دانند.

حضرت پيغمبر-صلّى اللّه عليه و آله-فرمود:«به درستى كه:هرگاه كسى مدح فاسقى را بكند خدا خشمناك و غضبناك مى‌گردد». [٤]

و مدح كسى را كه باعث عجب و تكبّر او شود نكنيد.چه بسيارند كه:چون مردمان، زبان به مدح ايشان گشايند از خود راضى مى‌شوند.و باد«پندار» [٥] و غرور به كاخ دماغ ايشان مى‌وزد.و مدح چنين كسان جايز نيست و باعث هلاكت ايشان مى‌گردد.