و آنچه مذكور شد در صورتى است كه:در همان وقت احتياج به آن داشته باشد و اما سؤال كردن چيزى كه بالفعل احتياج به آن ندارد و بعد از اين محتاج خواهد بود، پس اگر تا سال،به آن احتياج نداشته باشد و بعد از سال به آن محتاج باشد،شكى در حرمت آن سؤال نيست.و اگر در عرض سال محتاج باشد،ظاهر آن است كه:سؤال مباح باشد.و ليكن اگر بداند كه:در وقت احتياج هم متمكن از سؤال خواهد بود بهتر آن است كه:بالفعل سؤال نكند و تأخير بيندازد تا وقت حاجت.

و بعضى در اين صورت،پيش از زمان حاجت،حرام دانسته‌اند.و هر چه زمان حاجت دورتر،كراهت سؤال اشدّ است.و هر بنده‌اى بايد مجتهد نفس خود باشد.و وقت عمل و احتياج را ملاحظه كند.و وثوق به خدا را از دست ندهد.

پس اى جان برادر!به عبث خود را از اوج عزّت و مرتبه توكّل و اعتماد بر خدا،به حضيض ذلّت و خوف و اضطراب نينداز.و گوش به تهديدات شيطان لعين نكن.

«الشَّيْطٰانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشٰاءِ» يعنى:«شيطان شما را به فقر مى‌ترساند و امر به اعمال فاحشه مى‌نمايد». [١]

و مطمئن به وعده پروردگار خود باش كه: «وَ اللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً» يعنى:«و خدا وعدۀ آمرزش و فضل به شما مى‌دهد». [٢]

و هان،هان!تا توانى پيش مانند خودت دست دراز نكنى.و در نزد لئيمان روزگار، به جهت لقمۀ نانى آبروى خود را نريزى.

آرى:كسى كه لذت آبرو را نيافته و شكم پرورى را عادت خود نموده،و بر در اين و آن مى‌دود كه شكم پليد خود را پرورد.و اگر قناعت كند چرا بايد به دست مردم نظر افكند؟!و نان خشك و پياز خود،هزار مرتبه از برّه بريان ديگران بهتر است.

جوينى كه از سعى بازو خورم به از ميوه بر خوان اهل كرم
چو دلتنگ خفت آن فرومايه دوش كه بر سفره ديگران داشت گوش

صفت سوم:حرص و مفاسد آن

صفت سيّم(از رذايل متعلقه به قوه شهويه)،حرص است و آن صفتى است نفسانيّه،كه:آدمى را وامى‌دارد بر جمع نمودن زايد از آنچه احتياج به آن دارد.و اين صفت،يكى از شعب حبّ دنيا،و از جمله صفات مهلكه،و

[١] بقره،(سورۀ ٢)،آيه ٢٦٨.

[٢] بقره،(سورۀ ٢)،آيه ٢٦٨.