شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٨١ - شكايت على عليه السلام از مردم كوفه

بودن خطاست.

«اَىَّ دارٍ بَعدَ دارِكُم تَمنَعونَ و مَعَ اَىِّ امامٍ بَعدِى تُقاتِلون» (از چه خانه‌اى بعد از خانه خود دفاع مى‌كنيد و با چه امامى بعد از من با دشمن مى‌جنگيد؟)

حضرت اشاره دارند به اينكه دشمن به شهر و خانۀ شما نزديك شده و اگر آن را از خانۀ خود دور نكنيد پس از كجا دفاع خواهيد كرد؟ منزل و ناموس و آب و خاك انسان اگر مورد هجوم دشمن قرار گرفت و عكس العمل نشان نداد پس غيرتش كجاست‌؟

«اَلمَغرورُ وَاللّه مَنْ غَرَرْتُمُوه» (قسم به خدا فريب خورده كسى است كه شما او را فريب داده‌ايد).

مى‌فرمايد هر كس به شما اعتماد كند فريب خورده است و شما مردمى نيستيد كه بشود به شما اعتماد كرد و روى شما حساب كرد.

«و مَن فازَ بِكُم فَقَد فازَ واللّهِ بِالسَّهم الاَخيَب، و مَن رَمى بِكمْ فَقَدْ رَمى بِاَفْوَقَ ناصِلٍ‌» (و هر كس به وسيلۀ شما پيروز شد به خداوند سوگند مانند كسى است كه با تيرى كه ضررش بيشتر است، پيروز شده، و كسى كه به كمك شما تير انداخت بى گمان با تير سرشكسته تير انداخته است).

«اَخيَبْ‌» افعل وصفى است يعنى پر ضرر و «اَفْوَق» از مادّۀ فَوق يعنى تير سرشكسته و «ناصل» تير بدون پيكان است. مى‌فرمايد اولاً با شما نمى‌شود با دشمن جنگيد و بر فرض به جنگ هم بياييد مانند تير بدون پيكان[١]، اثرى براى نابودى دشمن نداريد و از روى ترس و وحشت نمى‌توانيد پيش رويد.

[١]. پيكان: سرنيزه.