شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٦٠ - فضيلت جهاد

دهاد! كدام يك از آنان پيش‌تر از من در ميدان جنگ بوده و بيشتر از من نبرد دليران را آزموده‌؟ هنوز بيست سال نداشتم كه پا در معركه گذاشتم و اكنون ساليان عمرم از شصت فزون است امّا آن را كه فرمان نبرند، سررشتۀ كار از دستش برون است).

اين خطبه‌اى است كه امير مؤمنان على عليه السلام در سال ٣٨ هجرى تشويق مردم به جهاد با لشكر معاويه در اواخر عمرشان ايراد فرموده‌اند و اين وقتى بود كه خبر رسيد به شهر انبار حمله برده‌اند. اين خطبه معروف به «خطبۀ جهاد» است.

سفيان بن عوف غامدى به دستور معاويه با شش هزار نيرو به شهرهاى اطراف فرات از جمله انبار حمله برده و نمايندۀ حضرت على عليه السلام، حسان بن حسان بكرى را به شهادت رساند و اموال زيادى را غارت نمود و حتى گوشواره را از گوش زن‌هاى مسلمان در آورد و حضرت در اين خطبه به بيان فصيلت جهاد و علمش به جنگ مى‌پردازد و عاقبتِ بدِ نافرمانى مردم كوفه را از خود گوشزد مى‌كند، با اين حال سستى و تنبلى كردند و به جهاد نرفتند. و اين سستى باعث دل و جرأت لشكر معاويه شد كه قصد تصرّف كوفه، مركز خلافت على عليه السلام را داشت.

فضيلت جهاد

«أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْجِهَادَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ‌، فَتَحَهُ اللَّهُ لِخَاصَّةِ أَوْلِيَائِهِ‌، وَ هُوَ لِبَاسُ التَّقْوَى، وَ دِرْعُ اللَّهِ الْحَصِينَةُ‌، وَ جُنَّتُهُ الْوَثِيقَةُ‌» (جهاد درى است از درهاى بهشت كه خداوند به روى بندگان خاصِّ خود گشوده است و لباس پرهيزكارى است. [اهل تقوى را از شرِّ دشمنان حفظ مى‌كند، همان‌طور كه لباس انسان را از سرما و گرما حفظ مى‌نمايد]، و زرۀ محكم الهى و سپر قوى و مورد اعتماد اوست، در مقابل حملۀ مخالفان).

در اين كه جهاد لباس تقوى است، چند احتمال است: ١. جهاد وسيلۀ تقوى و