شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٧٧ - خطب&#١٧٢٨ بيستم

بِسْمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحيم

خطبۀ بيستم

و من كلام له عليه السلام؛ و فيهِ يُنَفِّر مِنَ الْغَفْلَةِ و يُنَبِّهُ إلى الفرارِ لِلّه:

«فَإِنَّكُمْ لَوْ عَايَنْتُمْ مَا قَدْ عَايَنَ مَنْ مَاتَ مِنْكُمْ‌، لَجَزِعْتُمْ وَ وَهِلْتُمْ‌[١] وَ سَمِعْتُمْ وَ أَطَعْتُمْ‌، وَ لَكِنْ مَحْجُوبٌ عَنْكُمْ مَا قَدْ عَايَنُوا، وَ قَرِيبٌ مَا يُطْرَحُ الْحِجَابُ‌! وَ لَقَدْ بُصِّرْتُمْ إِنْ أَبْصَرْتُمْ وَ أُسْمِعْتُمْ إِنْ سَمِعْتُمْ - وَ هُدِيتُمْ إِنِ اهْتَدَيْتُمْ‌، وَ بِحَقٍّ أَقُولُ لَكُمْ‌: لَقَدْ جَاهَرَتْكُمُ الْعِبَرُ[٢]، وَ زُجِرْتُمْ بِمَا فِيهِ مُزْدَجَرٌ، وَ مَا يُبَلِّغُ عَنِ اللَّهِ بَعْدَ رُسُلِ السَّمَاءِ‌[٣] إِلَّا الْبَشَر».

«فيهِ يُنَفِّر مِنَ الغفلةِ و يُنَبِّهُ الىَ الفَرار للّه»

صبحى صالح مى‌فرمايد: «حضرت على عليه السلام در اين خطبه [مردم را] از غفلت كوچ مى‌دهد و تنبيه مى‌دهد به فرار از گناه و حركت به سوى خدا».

(به راستى اگر با چشم جان و باطن آنچه را مردگانتان ديدند، مى‌ديديد هر آينه بى‌تابى مى‌كرديد و به هول و هراس مى‌افتاديد و سخن خدا را مى‌شنيديد و اطاعت مى‌كرديد و لكن آنچه را آنان مشاهده كردند از شما پوشيده است و نزديك است پردۀ آخرت كنار زده شود و اگر چشم بصيرت باز كنيد، به تحقيق بينا كرده شده‌ايد و شنوانده شده‌ايد، اگر بشنويد و هدايت شده‌ايد (راه راست به شما معرفى شده) اگر قبول هدايت نماييد و به حقيقت به شما مى‌گويم: به

[١]. الوَهَلُ‌: خوف و وحشت.

[٢]. «عِبَر» جمع عبرت يعنى موعظه‌ها، «جاهَرَتْكُمُ العِبَر»: آشكار شد براى شما موعظه‌ها.

[٣]. رُسُلُ السّماء: ملائكه.