مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٣ - فلسفه اسلامی پیش از ملا صدرا

فلسفه اسلامی پیش از ملا صدرا

قبل از آنکه وارد بحث خودم بشوم لازم است از اولیاء محترم دانشگاه و همه آقایان محترمی که موجبات تشکیل این مجمع علمی انتقادی را فراهم کردهاند به نوبه خود تشکر کنم. بدون شک تشکیل این گونه مجامع به منظور عرضه داشتن افکار و نقادی آنها به روشن شدن مطالب و پیشرفت علمی بسیار کمک میکند.

موضوعی که به عهده اینجانب گذاشته شده بحث کنم «فلسفه اسلامی پیش از ملا صدرا» است. فلسفه اسلامی را اگر به مفهوم وسیع قدیمی خود بگیریم شامل جمیع شعب حکمت نظری و عملی میشود ولی واضح است که آنچه من باید در این جلسه طرح کنم آن قسمت از فلسفه اسلامی است که با افکار و انظار ملا صدرا پیوند دارد و تحقیقات مشارالیه دنباله آنها محسوب میشود. بنابر این بحث امروز که یک نظری اجمالی بر این قسمت است شامل فلسفه کلی و الهیات به معنی اخص و علم النفس و تا اندازهای شامل منطق خواهد بود زیرا این قسمتهاست که قلمرو صدر المتألّهین است و در این ابواب است که وی آراء و افکار و انظار خاصی دارد.

در غیر این چند قسمت نه نظر خاصی از صدرا دیده شده و نه خود او مدعی تخصص و تبحر در آنهاست بلکه عقیده دارد اگر خداوند به کسی قریحه و ذکائی فوقالعاده عنایت بفرماید آن طور که به بوعلی عنایت فرموده بود، باید تمام همّ خود را