جوجهای نگهدارد، همچنانکه (به قول اینها) در تخممرغ هم یک نیرویی وجود دارد که میخواهد آن را به حالت تخممرغی نگهدارد و این نیرو را در پوست تخممرغ میدانند، با اینکه پوست تخممرغ یک قشر زاید بر وجود حیاتی تخممرغ است و مرده است نه اینکه جزء وجود آن باشد، بلکه محافظ آن است. بنابراین وجود نیرویی در جوجه که میخواهد جوجه را به حالت جوجهای نگهدارد دروغ است و جوجه به حرکت جوهری به سوی مرغ شدن در حرکت است، ولی اینها یک نیروی خیالی در جوجه فرض میکنند که میخواهد جوجه را به حالت جوجه بودن نگهدارد، و یک قوهای که آن را به سوی مرغ شدن میراند، و میان این دو قوه نزاع و کشمکش درمیگیرد و به پیروزی نیروهای طرفدار مرغ! میانجامد و بعد با یک حرکت و تغییر کیفی تبدیل به مرغ میشود. پس در اینجا سه مرحله وجود دارد: مرحله جوجه، مرحله نیروی درونی که ضد نیروهای جوجه بودن قیام کردهاند، و مرحله سوم که مرحله مرغ بودن است. بنابراین از تخممرغ [تا مرغ] شدن پنج مرحله داریم: مرحله تخم، مرحله نطفه، مرحله جوجه، مرحله قوای ضد جوجه، مرحله مرغ.

ژرژ پولیتسر در اینجا دچار تناقض شده است، از یک سو میخواهد مطلب را به شکل دوم بیان کند و از طرف دیگر گاهی مطلب را به شکل دکتر ارانی مطرح میکند. بعداً با مراجعه به نوشته خود او توضیح میدهیم که ریشه این تناقضگویی کجاست.

قبل از بررسی عبارات ژرژ پولیتسر، برای توضیح مطلب مثال دیگری میآوریم: به طوری که معلوم است، اینها برای تاریخ دورههای متعدد قائلند و تاریخ را به پنج دوره تقسیم کردهاند: دوره اشتراک اولیه، دوره بردگی، دوره فئودالی، دوره سرمایهداری و دوره سوسیالیزم (که این دو دوره اخیر هر یک دارای دو دوره هستند).

اگر این دورهها را طبق نظر ارانی بخواهیم بیان کنیم، مطلب به این شکل درمیآید: دوره اشتراکی، دوره بردگی که ضد دوره اشتراکی است، دوره فئودالی که نفی دوره بردگی است و نفی دوره اشتراکی، بعد دوره سرمایهداری که نفی فئودالیزم است و بعد سوسیالیزم که نفی کاپیتالیسم است. روی این حساب دوره اولیه که به وجود آمد، نفی خودش را در درون خودش میپروراند، بعد تبدیل میشود به ضد خودش که بردهداری باشد، بعد بردهداری ضد خودش را در درون خودش پرورش میدهد که فئودالیزم باشد. بنابراین دوره اشتراکی میشود تز، و بردهداری آنتیتز، و فئودالی سنتز. باز بردهداری به نوبه خود تز است و فئودالی آنتیتز و کاپیتالیزم سنتز؛