این دسته مخصوصاً به اقتباسهای اسفار از کتب مختلف فلسفه و عرفان استناد میکنند. در دوره قاجار مخصوصاً در تهران فلاسفه وقت دو دسته بودند، بعضی طرفدار صدرالمتألهین بودند از قبیل مرحوم آقا محمد رضای قمشهای و مرحوم آقا علی مدرس زنوزی و بعضی طرفدار بوعلی بودند از قبیل میرزای جلوه.

طرفداران بوعلی میکوشیدند منابع ملا صدرا را بیابند و ثابت کنند که ملا صدرا ابتکاری نداشته است و صرفاً یک فرد تلفیق دهنده بوده است نه فیلسوف. برخی احیاناً تعبیرهای خشنی میکردند و نسبت سرقت به صدرا میدادند. مرحوم ضیاء الدین درّی که در حدود بیست سال قبل درگذشت و از اساتید دانشکده الهیات (معقول و منقول آن روزگار) بوده یکی از طرفداران سرسخت بوعلی و از مخالفان ملا صدرا به شمار میآمد. وی در مقدمه کنز الحکمة شهرزوری کوشیده است قسمتهایی از کلمات صدرالمتألهین را بیاورد که به عقیده او سرقت و اقتباس از شیخ یا دیگران است. و همچنین خود مرحوم جلوه- که استاد مرحوم درّی بوده است- در کشف منابع اسفار تحقیق فراوانی کرده است. نسخهای خطی از اسفار که دست مرحوم جلوه بوده است [و در آن] تعلیقات زیادی در حاشیه و در لابلای سطرها به وسیله آن مرحوم نوشته شده است در کتابخانه مجلس شورای ملی موجود است اگرچه صحافی ناشیانهای که از آن کتاب شده است حواشی را تقریباً غیر قابل استفاده کرده است. به هر حال خوب است به آن نسخه برای کشف منابع صدرا مراجعه شود و نیز نسخه چاپی اسفار مرحوم درّی در کتابخانه دانشکده الهیات موجود است، به آن نسخه نیز باید برای کشف منابع اسفار مراجعه شود.

ولی برای یک نفر حقیقتبین، پس از مطالعه دقیق کتب صدرا از یک طرف و مطالعه منابع کتب وی از طرف دیگر کاملا روشن میشود که فلسفه صدرالمتألهین یک سیستم فلسفی خاص منظّم است که قبلًا وجود نداشته است و امکان ندارد که از جمع و تلفیق سیستمهای مختلف یک سیستم مشخّص به وجود آید، و بعلاوه اصول و ارکان فلسفه صدرا که بعداً به آنها اشاره خواهیم کرد، معلوم و مشخّص است.

اصول و ارکان این فلسفه از جای دیگر گرفته نشده است و جنبه ابتکاری دارد، و نظر به اینکه کتب صدرالمتألهین یک دوره فلسفه است نه صرف نظریات فلسفی خود او، طبعاً ماسوای نظریات خودش از جای دیگر اقتباس شده است. مثلًا یک نفر