مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٥ - نظر فیلیسین شاله

آوردهای؟

اینها لغزشگاههای این دانشمندان است. از این قلّهها مقدار زیادی بالا رفتهاند، به خیلی چیزها رسیدهاند (ما از این جهت برای حرفهایشان احترام قائل هستیم که مثلًا فیلیسین شاله لااقل تا اینجا رسیده است) ولی به اینجا که رسیدهاند از قلّه پرت شدهاند. سخن این فرد در مقابل کسانی که اصلا متوجه این مسائل و اشکالات نیستند بسیار ارزش دارد. یک عده همین طور میگویند که ذهن تعمیم میدهد و دیگر مشکل حل شده است؛ یک آقای عکاس میآید از ده نفر عکس برمیدارد و بعد هم عکس همه مردم را در تاریکخانه خودش برمیدارد و همه هم مطابق واقع است! مگر چنین چیزی میشود؟!

تازه این یک عمل شگفتانگیز و اعجابآور و دقیق ذهن است که ذهن میتواند شناخت را توسعه و گسترش دهد و منبسط کند. از این حیرتانگیزتر و اعجابآورتر این است که ذهن نه تنها در ابعاد طول و عرض، شناخت را گسترش میدهد، بلکه قدرت دارد در یک بعد دیگر نیز شناخت را توسعه دهد که ما آن را «شناخت عمقی» اصطلاح میکنیم، همان که اسمش را «شناخت استنباطی» گذاشتیم. مسأله خداشناسی در این بعد از شناخت توجیه میشود که ان شاء اللّه این مطلب را جلسه بعد به عرض شما میرسانم.