مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٠٠ - دو روش مطالعه در جامعه شناسی

ملی کردن صنایعشان پرداختهاند، غیر از آمریکا که از ملی کردن صنایع خودش خودداری کرده است.

بعد در آخر نتیجهگیری میکند:

«هواداران اقتصاد بیبندوبار یا به اصطلاح دادوستد آزاد در ایالات متحده آمریکا و کشورهای دیگر سخت میکوشند تا پیشرفت جبری اقتصاد سنجیده را متوقف کنند ولی چنین به نظر میرسد که هیچگاه بر هدف مطلوب خود دست نخواهند یافت.»

بعد در آخرش میگوید:

«سیر جامعهها به ما نشان میدهد که در عصر حاضر اقتصاد جامعهها به نظم و تمرکز میگراید و آرام و آرام زمینه دولت تولیدی، دولتی که دستگاههای اقتصادی جامعه را متحد و متمرکز میکند، دولت خدمتگزار جامعه یا دولت بهبودبخش (دولتی که هدفش رفاه عمومی است) فراهم میآید.»

پیشبینی میکند که آینده چنین خواهد بود. ولی این پیشبینی آقایان جای خیلی مناقشه است و اخیرا به این نتیجه رسیدهاند که اقتصاد آزاد خیلی موفقتر است (البته با نقشه و برنامه ریزی) و تولید و برداشت محصول در زمینه آزادی خیلی بیشتر است؛ و علتش هم روشن است: در اقتصاد دولتی افراد انگیزه و محرک برای کار ندارند، لذا به اقل مقدار ضروری که جبر و زور اقتضا میکند اکتفا میکنند و طبعا از رشد تولید کاسته میشود، لذا خود همین دولتهای سوسیالیستی برای رشد تولید دومرتبه به مالکیتهای خصوصی رو آوردهاند. در آن نوشته آن آقا لابد خواندهاید که نوشته است: اسلام هم اگر مالکیت خصوصی را اجازه میدهد در مواقع خاصی است و برای این است که بر رشد تولید افزوده بشود، یعنی به عنوان ثانوی است؛ در صورتی که اینجور نیست، این یک عنوان اولی است و همیشه وجود دارد. انسانها اگر از نظر روحی به جایی برسند که در عین اینکه مالک مایملک خودشان هستند اشتراک را انتخاب کنند، این اشتراک اسلامی است نه اینکه انسان را مجبور به زندگی اشتراکی بکنند [١].