در ذیل این فصل عنوانی دارد به نام «عقدة و حل». در تحت این عنوان سخن امام فخر رازی را در دو کتابش یکی در مباحث المشرقیة و دیگری شرح عیون الحکمة (از بوعلی است) در مورد تشکیک در خروج شئ از قوه به فعل تدریجا، ذکر میکند و به پاسخ آن میپردازد. این شبهه و تشکیک در کلمات اقدمین هم بوده است و بهمنیار آن را نقل کرده است ولی جوابی که بهمنیار و دیگران دادهاند این بوده که این تشکیک بر مبنای حرکت قطعیه وارد است نه بر حرکت توسّطیه.

صدرالمتألهین گوید: جمهور متأخرین از همین راه رفتهاند که بهمنیار رفته است به خیال اینکه راه درستی است مگر سید و استاد ما داماد- دام ظلّه العالی- که برای اولین بار ثابت کرد که جواب صحیح چیز دیگری است و ثابت کرد که فرضاً حرکت قطعیه را موجود ندانیم جواب شبهه داده نمیشود؛ و بعلاوه ثابت کرد که برخلاف آنچه تاکنون گفتهاند حرکت قطعیه وجود حقیقی دارد و ساخته ذهن نیست؛ و آنگاه تحقیق کافی کرد در نحوه وجود اشیاء تدریجی الوجود و در معنی وجود شئ در «آن» و وجود شئ در زمان، و هم تحقیق کرد در معنی و مفهوم ابتداء داشتن وجود اشیاء؛ و این تحقیقات مورد قبول صدر المتألهین قرار گرفت و تأثیری در فکر او نمود در مسأله بعد چهارم بودن زمان.

مسأله دیگری که باید رویش کار بشود مسأله تقسیمات وجود است به نفسی و رابطی و رابط. در نظر سبزواری این تقسیمات روشن است ولی در کلمات بوعلی و قدما این تقسیمات وجود نداشته است.

صدرالمتألهین در آخرین فصل از منهج اول از مرحله اول [اسفار] متعرض این مطلب شده است و فصلی باز کرده تحت عنوان «فی الوجود الرابطی» و در آن فصل ثابت کرده که وجود رابطی دو اصطلاح دارد و فرق وجود رابط و رابطی را- که غالباً موجب اشتباه است- بیان کرده و او گرچه در این فصل نامی از میر داماد نمیبرد ولی همان طور که حاجی سبزواری در حاشیه اشاره کرده او در این فصل از استادش میر داماد در کتاب افق المبین بهره گرفته است.

ضمناً این نکته یادآوری شود که در این فصل اسفار نوعی تشویش لفظی هم وجود دارد و بعضی مدعی هستند که در بعضی از نسخ صحیح جهات تشویش را پیدا کردهاند.