تا دوره لنین هم این نقض را کسی بر اینها نمیکرده. بعد که این نقض را بر آنها وارد کردند، استالین آمد گفت: «ولی یک استثناء باید قائل شد. وقتی که به جامعه بیطبقه رسیدیم ضرورت ندارد که آنجا هم تکامل از راه انقلاب صورت بگیرد. وقتی که به جامعه بیطبقه رسیدیم جامعه از بالا هدایت میشود».

ما میتوانیم این حرف را بزنیم ولی آنها با اصول کذائیشان چطور میتوانند صحبت از «هدایت از بالا» بکنند؛ یعنی میخواهند بگویند پس از رسیدن به جامعه بیطبقه باز هم تکامل اجتماعی ادامه دارد نه اینکه تکامل تنها در امور فنی و صنعتی است (در نتیجه تضاد با طبیعت)، ولی این تکامل اجتماعی استثنائا از راه تضاد صورت نمیگیرد بلکه از بالا هدایت میشود. در اینجا هم که «مجادل» برای جامعه بیطبقه کمونیزم دو دوره فرض کرد و مدعی شد که جامعههای کمونیزم کنونی در دوره آغازین هستند، این اشکال به او میشود که این جامعههای بیطبقه، از دوره اول چگونه به دوره دوم منتقل میشوند با فرض اینکه دیگر تضادی در این جامعهها وجود ندارد [١]؟

اینها در برابر این اشکال جوابی ندارند و لذا ناچار شدند حرفی را بزنند که در طول تاریخشان بیسابقه است. گفتند «تکاملی که از بالا هدایت میشود»! این که حرف ماست و ما همیشه چنین حرفی میزدیم [٢].

جواب: تضاد میان انسان و طبیعت که همیشه بوده، و تازه تضاد میان انسان و طبیعت چه ربطی به تکامل اجتماعی دارد؟ پس، از نظر اجتماعی باید قبول کنند توقف حاصل میشود، و فقط و فقط تضاد با طبیعت باقی میماند.

اتفاقا این حرف را هم نمیزنند.

[١]. اشکال: اگر کاپیتالیزم را تز و سوسیالیزم را آنتیتز و کمونیزم را سنتز بگیریم مطلب درست میشود و انتقال از سوسیالیزم به کمونیزم توجیه میشود.

جواب: معنای آنتیتز بودن سوسیالیزم و سنتز بودن کمونیزم این است که بین ایندو تضاد وجود دارد و این تضاد از نظر تاریخی باید برگردد به تضاد طبقاتی، چون اینها میگویند تاریخ را جز تضاد طبقاتی نمیتواند حرکت بدهد، و حال آنکه اینها همان سوسیالیزم را جامعه بیطبقه میدانند، پس تضادی که برای رسیدن به کمونیزم لازم است وجود ندارد. از این گذشته، پس از رسیدن به کمونیزم چه میگویند؟

[٢]. سؤال: نمیشود تکامل در این دوره را به تکامل اخلاق تفسیر کنیم؟

جواب: اخلاق از نظر اینها معنایی ندارد جز آنکه در ضمن طبقات اجتماعی کاری بر ضد طبقات پیشین باشد. اینها که برای اخلاق معیاری قائل نیستند. چی از نظر اینها اخلاق است؟ راستی، درستی، امانت، خیانت؟ هیچکدام، آنچه که به انقلاب کمک کند اخلاق است، و وقتی فرض شد به جامعه بیطبقه رسیدند و انقلابی در