جمعیت دنیا را میترکاند، گو اینکه این سلامتی و عدم برخورد با بیماریها نژاد انسان را ضعیف کرده است (چنانکه الکسیس کارل در کتاب انسان موجود ناشناخته گفته است) چون در گذشته افراد انسان با یک انتخاب طبیعی و پس از مبارزه شدید با عوامل مرگ و فنا باقی میماندند، لذا قویتر و در برابر بیماریها با مقاومتتر بودند، ولی امروزه هر بچه زردنبویی که با هزار عیب و نقص به دنیا میآید با وسائل پیشرفته طب او را نگه میدارند و بعد بزرگ میشود و تولید مثل میکند و یک نسل ضعیف و علیل تحویل جامعه انسانی میدهد. پس به طور مسلّم پیشرفت طب مرگ و میر را کم کرده ولی سبب ضعف نژاد بشر شده است.

پس اگر جامعه امروز را به مقیاس خوشی و آسایش انسان بسنجیم، جامعه تکامل پیدا کرده است. پس هدفهای مشترک هست؛ نمیشود گفت سعادت، آسایش، خوشی هدفهای مشترک نیستند.

اما مسأله بالا رفتن و پایین رفتن که گفته بودند یک امر قراردادی است، جواب میدهد: نه، ما میتوانیم با مقیاس کار و کارکرد هر سازمان اجتماعی بالا رفتن و پایین رفتن را با یک معیار حقیقی بسنجیم. میگوید هر سازمان اجتماعی که عهدهدار یک مسؤولیت است اگر کار و مسؤولیت را به مقیاس وسیعتری انجام بدهد این نشانه تکامل است و اگر به مقیاس پایینتری انجام بدهد این تنزل است. مثلًا طبقه کشاورز در مجموع بیشتر تولید کرده است یا کمتر؟ همچنین طبقه دامدار، طبقه معلم و همه گروههای جامعه را باید در نظر گرفت و دید بیشتر کارکرد داشته است یا کمتر؛ و از اینجا میرود دنبال تکامل ابزار تولید و اینکه ابزار تولید تکامل پیدا کرده و کارکرد آن بالا رفته و تکامل ابزار تولید روابط خاصی را اقتضا میکند و باید روابط و روبناها عوض شوند و خودشان را با تکامل ابزار تولید تطبیق دهند، پس با تکامل ابزار تولید باید گفت جامعه تکامل پیدا کرده است. پس ملاک تکامل اجتماعی از نظر اینها تکامل ابزار تولید است.

این خلاصه حرفهایی است که در اینجا تا آخر فصل ٢٦ ذکر میکند.

اشکال

در اینجا یک اشکالی راجع به هدف مشترک بودن عدالت اجتماعی وجود دارد که