مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٣ - اصول اقوال درباره حقیقت علم

مستقیم بر مدعای آنها نیست [١]. پس عمده این است که ادلّه نظریه ماهوی ذکر شود و سپس اشکالاتی که سبب شده برخی به نظریه اضافه و برخی به نظریه اشباح پناه ببرند یادآوری گردد.

ادلّهای که به عنوان اثبات نظریه ماهوی ذکر شده هر چند با هم متفاوت میباشند و برخی از آنها صرفاً نفی نظریه اضافه را نتیجه میدهد نه اصل مدعا را، ولی از آنجا که منظور همه اقامه کنندگان آن دلائل اثبات اصل مدعا بوده- چیزی که هست برخی از آنها توجّه نداشتهاند که این دلائل ممکن است از لحاظ نفی نظریه اشباح منتج نباشد، مانند همه کسانی که بین نظریه حکما و نظریه اشباح تفاوت فرض نکردهاند، و برخی دیگر همان دلائل را برای نفی نظریه اشباح نیز کافی دانستهاند مانند صدرالمتألهین در اسفار، ج ١/ ص ٧٨ و صاحب شوارق در جلد اول شوارق، ص ٥٢ و حاجی سبزواری در شرح منظومه، باب «وجود ذهنی»- از اینرو ما همه آن دلائل را به عنوان اثبات نظریه ماهوی ذکر میکنیم و سپس به نقد آنها میپردازیم و هر کدام را که تمام دانستیم انتخاب میکنیم.