معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٩٧ - علائم و نشانههاى تكبر و تواضع
سواره بر پياده سلام كند.اف بر ايشان كه يكى از سنن سنيّه پيغمبر آخر الزمان را آلت تكبر خود قرار دادهاند.
علامت چهارم آنكه:چون فقير بىنوائى او را دعوتى نمايد اجابت كند و به مهمانى او يا حاجتى ديگر كه از او طلبيده برود.و به جهت حاجت رفقا و خويشان،به كوچه و بازار آمد و شد نمايد.اگر اين بر آن گران باشد تكبر دارد.و همچنين ضروريات خانه خود را از آب و هيمه و گوشت و سبزى و امثال اينها را از بازار خريده خود بردارد و به خانه آورد،اگر بر او گران نباشد متواضع است و الا متكبر.و اگر در خلوت مضايقه نداشته باشد و در نظر مردم بر او گران باشد مبتلا به مرض ريا خواهد بود.
حضرت امير المؤمنين-صلوات الله عليه-فرمودند كه:«برداشتن چيزى و به خانه آوردن به جهت عيال،از كمال مردى چيزى كم نمىكند». [١]
«روزى آن سرور يك درهم گوشت خريدند و بر گوشه رداى مبارك گرفته به خانه مىبردند بعضى از اصحاب عرض كردند يا امير المؤمنين!به من ده تا بياورم.فرمود:
صاحب عيال،سزاوارتر است كه بردارد». [٢]
و مروى است كه:«حضرت امام صادق-عليه السّلام-مردى از اهل مدينه را ديد كه چيزى را از براى عيال خود خريده بود و مىبرد،چون حضرت را ديد شرم كرد.
حضرت به او فرمود كه:از براى عيالت خريدهاى و برداشتهاى؟به خدا قسم كه اگر اهل مدينه نبودند هر آينه دوست داشتم كه من نيز از براى عيال خود چيزى بخرم دو بردارم». [٣]
و ظاهر آن است كه:چون در آن وقت از امثال آن بزرگوار اين نوع رفتار متعارف نبود،و در نظر مردم قبيح مىنمود،و موجب عيب كردن مردمان و غيبت كردن و مذمت نمودن ايشان مىشد،به اين جهت آن حضرت اجتناب مىفرمودند.و از آنجا مستفاد مىشود كه:چنانچه امرى به حدى رسد كه ارتكاب آن در عرف قبيح باشد و باعث اين شود كه مردم به غيبتكردن صاحب آن مشغول شوند،ترك كردن آن بهتر است.و اين نسبت به اشخاص و ولايات و عصرها مختلف مىشود،پس بايد هر كس ملاحظه آن را بكند.و مناط آن است كه:به حد قباحت و مذمت رسد.پس هان،تا فريب خود را نخورى و تكبر را به اين واسطه مرتكب نشوى.
علامت پنجم آنكه:بر او پوشيدن جامههاى سبك و درشت و كهنه و چرك گران نباشد،كه اگر در بند پوشيدن لباس نفيس،و بر تحصيل جامه فاخر حريص باشد و آن را
[١] بحار الأنوار،ج ٧٣،ص ٢٠٧.
[٢] بحار الأنوار،ج ٧٣،ص ٢٠٧.
[٣] كافى،ج ٢،ص ١٢٣،ح ١٠.