خيريت او.و اگر،عدالت سلطان نباشد،احدى متمكن از اجراى احكام عدالت نخواهد بود.چگونه چنين نباشد،و حال اينكه تهذيب و تحصيل معارف و كسب علوم و تهذيب اخلاق و تدبير امر منزل و خانه و تربيت عيال و اولاد،موقوف است به«فراغ بال»،و اطمينان خاطر،و انتظام احوال،و با جور سلطان و ظلم پادشاه،احوال مردم مختل،و اوضاع ايشان پريشان مى‌گردد.و از هر طرفى فتنه بر مى‌خيزد.و از هر جانبى محنتى رو مى‌آورد.و دلها مرده و خاطرها افسرده مى‌شود.و از هر گوشه«عايقى»سر بر مى‌آورد.و در هر كنارى مانعى پيدا مى‌شود.طالبين سعادت و كمال در بيابانها و صحراها حيران و سرگردان مى‌مانند.و ارباب علوم و دانش در زواياى خفا و گمنامى منزوى مى‌شوند.نه ايشان را به سر منزل كمال راهى،و نه از براى شاه،راه هدايت راهنمائى و آگاهى.آثار«عرصات» [١]علم و عمل مندرس و كهنه مى‌شود،و در و ديوار منازل دانش و بينش تيره و تار مى‌گردد.پس،آنچه لا بد است در تحصيل سعادت از جمعيت خاطر،و انتظام امر معاش كه ضرورى زندگانى انسان است،به هم نمى‌رسد.

بالجمله«مناط» [٢]كلى در تحصيل كمالات،و وصول به مراتب سعادات،و كسب معارف و علوم و نشر احكام،عدالت سلطان است،و التفات او به اعلاى كلمه دين،و سعى او در ترويج شريعت سيد المرسلين.

و از اين جهت در اخبار وارد است كه:«پادشاه عادل شريك است در ثواب هر عبادتى كه از هر رعيتى از او صادر شود،و سلطان ظالم شريك است در گناه هر معصيتى كه از ايشان سرزند». [٣]

از سيد انبياء-صلى الله عليه و آله و سلم-مروى است كه فرمودند:«مقرب‌ترين مردم در روز قيامت در نزد خدا پادشاه عادل است،و دورترين ايشان از رحمت خدا پادشاه ظالم است». [٤]

و باز از آن بزرگوار مروى است كه:«عدل ساعة خير من عبادة سبعين سنه». [٥]يعنى:

«عدالت كردن در يك ساعت بهتر از عبادت هفتاد سال است».

و سر آن اين است كه:اثر عدل يك ساعت بسا باشد كه به جميع بلاد مملكت برسد و در ازمنه بسيار باقى ماند.

و بعضى از بزرگان دين گفته‌اند كه:«اگر بدانم يك دعاى من مستجاب مى‌گردد آن

[١] ميدان‌ها.

[٢] ميزان،معيار.

[٣] جامع السعادات،ج ١،ص ٨٦.

[٤] بحار الانوار،ج ٧٥،ص ٣٥٠،ح ٥٩.(با اندك تفاوتى).

[٥] بحار الانوار،ج ٧٥،ص ٣٥٢،ح ٦١.