اوّل آنكه:بسيار ملاحظه نمايد اخبار و احاديثى را كه در فضيلت ابتلاى در دنيا رسيده است.و بداند كه:به ازاى هر مصيبتى،محو گناهى يا رفع درجه‌اى است.و يقين داند كه:خيرى نيست در كسى كه به بلايى گرفتار نشود.

مردى به حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-عرض كرد كه:«مال من بر طرف شده است،و بيمارى به من رو آورده است.حضرت فرمود:هيچ خيرى نيست در بنده‌اى كه مال او نرود،و جسم او بيمار نگردد.به درستى كه خدا چون بنده‌اى را دوست دارد او را مبتلا مى‌سازد». [١]

و نيز آن حضرت فرمود كه:«گاه است خدا مى‌خواهد بنده را به درجه‌اى رساند كه با عمل هرگز به آن نمى‌رسد تا جسم او به بلايى مبتلا نشود،پس خدا او را مبتلا مى‌گرداند تا به آن مرتبه برسد». [٢]

و هم آن جناب فرمود كه:«هرگاه خداى-تعالى-به بنده‌اى ارادۀ خير داشته باشد و بخواهد او را صاف و پاك گرداند بلا را بر او فرو مى‌ريزد،فرو ريختنى بسيار.پس چون آن بنده خدا را بخواند ملائكه عرض نمايند كه:صداى آشنايى مى‌شنويم.و چون يا ربّ گويد خداوند عزيز فرمايد:«لبيك و سعد يك»اى بندۀ من!هيچ چيز از من نمى‌خواهى مگر اينكه يا آن را به تو مى‌دهم يا از براى تو در نزد خود بهتر از آن ذخيره مى‌سازم.

پس چون روز قيامت شود اهل عبادت را بياورند و اعمال ايشان را به ميزان بسنجند.

بعد از آن،اهل بلا را آورند و از براى ايشان ميزان نصب نمايند و نامۀ اعمال ايشان را بگشايند بلكه ايشان را ثواب و مزد ريزند همچنان كه در دنيا بر ايشان بلا ريخته مى‌شد.

پس اهل نعمت و عافيت از دنيا آرزو كنند كه:كاش در دنيا بدنهاى ايشان را خود با مقراض پاره پاره مى‌كردند تا ثواب ايشان مثل ثواب اهل بلا مى‌بود». [٣]

و از اين حديث مستفاد مى‌شود كه:بلا و مصيبت،آدمى را در مرتبۀ عبوديت، صاف و پاك مى‌گرداند.و خداى-تعالى-به جهت تكميل ايشان،آنها را مبتلا مى‌سازد.و غرض از خرابى ايشان،آباد كردن است.

كرد ويران خانه بهر گنج زر ساختش ز آن گنج زر معمورتر
پوست را بشكافد و پيكان كشد پوستى نو بعد از آنش بر دمد
قلعه ويران كرد و از كافر ستد بعد از آن بر ساختش صد برج و سد

[١] احياء العلوم،ج ٤،ص ١١٤.و محجة البيضاء،ج ٧،ص ٢٣١.

[٢] احياء العلوم،ج ٤،ص ١١٤.و محجة البيضاء،ج ٧،ص ٢٣١.

[٣] محجة البيضاء،ج ٧،ص ٢٣٢.و احياء العلوم،ج ٤،ص ١١٤.