حملۀ عرش است.و تأييد و توفيق و هدايت جميع ايشان از حضرت مهيمن قدّوس است كه متفرّد است به ملك و ملكوت و عزّت و جبروت.و هر كه خواهد كثرت ملائكه موكّلين به آسمان‌ها و زمينها و نباتات و حيوانات و ابرها و بادها و درياها و بارانها و كوهها و غير اين‌ها را بداند ملاحظۀ اخبارى را كه از ائمّۀ طاهرين-عليهم السّلام-در اين باب رسيده بنمايد.

و چنانچه مذكور شد لا بدّ است كه:هر عملى از اين اعمال به ملكى جداگانه مفوّض باشد.و ممكن نيست كه همۀ اين اعمال،رجوع به يك ملك باشد،زيرا ملك مانند انسان نيست كه در آن تركيب و تخليط باشد،و از اجزاى متضادّه مركّب بوده باشد،بلكه وحدانىّ الصّفة است كه از او جز يك فعل سر نمى‌تواند زد.

چنان كه خداى-تعالى-به آن اشاره فرموده است:« وَ مٰا مِنّٰا إِلاّٰ لَهُ مَقٰامٌ مَعْلُومٌ ».يعنى:

«هيچ يك از ما نيست مگر او را مقامى معيّن و امرى مشخّص است». [١]

و از اين جهت ميان فرشتگان،حسد و عدوان نيست.و مثال ايشان در تعيين مرتبه هر يك مثل حواس پنجگانه است كه هيچ يك حسد به شغل ديگرى نمى‌برند و به شغل او نمى‌پردازند.و از اين جهت است كه:ايشان مانند آدميان نيستند كه گاهى طاعت خدا كنند و زمانى عصيان او نمايند،بلكه بر طاعت،مجبول،و معصيت در حقّ ايشان متصوّر نيست.و هر كدام از ايشان را طاعت خاصّى و عبادت مخصوصى است.

پس راكع ايشان هميشه راكع،و ساجدشان پيوسته ساجد.نه در افعال ايشان اختلافى،و نه از براى ايشان در عبادت و طاعت سستى و كسالتى.و چون في الجمله عدد ملائكه ارضيّه كه همين موكّل بعضى از افعال يك لقمه غذا خوردن و ساير اعمال باطنيّه و ظاهريّه خود را دانستى،بعد از آن بر اين‌ها بر سبيل اجمال قياس كن ساير صنايع الهيّه و افعال ربوبيّه را،كه در همه عوالم پروردگار از جبروت و ملكوت و عالم ملك و شهادت از آسمان‌ها و زمينها و آنچه در بالا و زير و ما بين آنهاست.و يقين بدان كه:عدد ملائكه موكّلين به آنها از نهايت بيرون است.

و از آنچه مذكور شد كه:هر نعمتى بر نعمتهاى غير متناهيه بلكه بر اكثر نعمتهايى كه خدا آفريده موقوف است،ظاهر مى‌شود كه:هر كه كفران يك نعمت را كند كفران هر نعمت را كه موجود است كرده.مثلا اگر كسى به غير محرمى نظر كند،به گشودن چشم، كفران نعمت پلكها نموده.و چون چشم و پلك وابسته به سر است و خود سر وابسته به جميع بدن است و قوام بدن موقوف به غذاست و وجود غذا موقوف به آب و زمين و هوا و باد و ابر و باران و خورشيد و ماه است و تحقّق اين‌ها موقوف به آسمان‌ها،و حركت

[١] صافات،(سورۀ ٣٧)،آيۀ ١٦٤.