چون اكسير اعظم است.و از اينجا پى‌برد كه مدح و توصيف ايشان دلالت بر نيكى و عدالت او نمى‌كند و به آن فريفته نگردد.و بعد از آن،آثار و علامات عدالت و دادرسى را-چنانكه در مبحث عدالت گذشت-ملاحظه نمايد و آنها را با اعمال و افعال خود بسنجد و ببيند كه:آيا موافق با هم هستند يا نه.اگر موافق باشد شكر خدا را به جا آورد و الاّ خود را فريفته داند و در صدد معالجه آن برآيد.و بعد از اين‌ها در صدد تفحّص احوال رعايا برآيد و از هر گوشه و كنارى از رفتار عمّال و گماشتگان تجسّس نمايد.و دادخواهان را دلدارى دهد تا حقيقت امر بر او واضح گردد.

اغنيا و مالداران

طايفۀ هشتم:از فريفتگان،أغنيا و مالداران‌اند.و غرور ايشان نيز از راههاى بسيار مى‌شود،بعضى كه ديده بصيرتشان پوشيده و كثافات دنيويّه را در نظر ايشان وقعى است،چنان پندارند كه وسعت دنيايى نتيجه قرب خدايى است،و به اين سبب،خود را بر فقرا ترجيح مى‌دهند و به نظر حقارت در ايشان مى‌نگرند و مى‌گويند:معلوم است كه قرب و قدر ما در نزد خدا از آنها بيشتر است كه ما را غنى و آنها را فقير گردانيده.و اين غايت حمق،و نهايت جهل است.

نه منعم به مال از كسى بهتر است خر،ار«جل» [١] اطلس بپوشد خرست
آيا نديده‌اند كه خداى-تعالى-در قرآن مجيد متاع دنيويّه را لهو و لعب و فتنه ناميده است و چگونه زيادتى چنين چيزى موجب قدر و مرتبه نزد خداى-تعالى- مى‌شود.بلكه صاحب قدر و مرتبه نزد او كسى است كه:او را از اين‌ها منزّه دارد.و آيا نشنيده‌اى كه طوايف أنبيا و أوليا و برگزيدگان درگاه خدا به چه نوع زندگانى كرده‌اند؟و به چه فقر و تهيدستى گذرانيده‌اند؟ حتّى اينكه رسيده است كه:«هفتاد پيغمبر از گرسنگى مردند».

خاتم انبيا كه باعث ايجاد ارض و سماء بود اهلبيت او را در دنيا اين قدر نبود كه سدّ جوع خود كنند.عيسى-عليه السّلام-كه بى‌واسطه بشر به وجود آمد،به گياه صحرا قوت خود را گذرانيدى.و دنيا در دست كفّار و فجّار بود و اشرار از آن تمتّع مى‌يافتند.و معاويه عليه اللّعنة«الف الف» [٢] مى‌بخشيد و سرور أوليا سبوس جو مى‌خورد.

و طايفه ديگر از اهل دنيا سعى در ساختن مساجد و مدارس و رباط و پل و امثال اين‌ها از چيزهايى كه در نظر مردم است دارند،و مضايقه‌اى از صرف مال حرام در آن

[١] پالان.

[٢] هزار هزار.