خوارى از اهل آن بشنوند.و آن حيواناتى كه برداشته‌اند بميرند و مردار آنها بر دوششان بماند و متعفن گردد و از تعفن آن بيمار شوند و در كشتى بميرند،يا بيمار و مبتلا،به وطن رسند و در آنجا هميشه بيمار باشند.يا بعد از مدتى بميرند.

اما ايشان كه ديرتر آمدند و چيزى برنداشتند تا در كشتى هستند به جهت تنگى مكان زحمت مى‌كشند اما بعد از بيرون آمدن به راحت و روح مى‌افتند.

و كسانى كه ابتدا آمدند و مكان وسيع گرفتند هميشه در استراحت هستند تا صحيحا و سالما به منزل خود وارد شوند.

فصل:بيان دنياى ممدوح و مذموم

سابق بر اين،اشاره شد به اينكه دنيا بر دو قسم است:يكى ممدوح.و ديگرى مذموم و ملعون.و بيان اين،آن است كه:وصول به اعلا مراتب سعادات،و فوز به بساط قرب حضرت خالق البريّات حاصل نمى‌شود مگر به صفاى دل،و حب خدا،و انس به آن.و سبب صفاى دل،بازداشتن نفس از شهوات دنيويه و عبادت كردن و طاعت نمودن است.و سبب حب خدا،معرفت اوست.و آن نمى‌شود مگر به دوام فكر در آثار صنايع عجيبه و بدايع غريبه او.و باعث انس،كثرت ياد خدا،و مداومت بر آن است.

و اين سه صفت است كه:آدمى را نجات مى‌دهد و او را به مراتب سعادت مى‌رساند.

و اين‌ها باقيات الصالحات‌اند.

و شكى نيست كه:هر كه در صدد تحصيل اين سه صفت و اسباب آنها باشد او سالك راه آخرت است.و خود ظاهر است كه:تحصيل اين‌ها به صحت بدن محتاج،و آن موقوف است بر غذائى-كه حيات آدمى بدان باقى-و لباسى و سكنائى.و هر يك از اين‌ها محتاج به اسبابى چند هستند.

پس هر كه از دنيا به همين قدر از براى تحصيل آخرت بردارد از اهل دنيا نخواهد بود.بلكه دنيا در حق او مزرعه آخرت خواهد بود.

بلى:اگر از اين قدر كمتر را هم به قصد حظ نفس،و تنعّم در دنيا فراگيرد داخل اهل دنيا خواهد بود.وليكن حظ نفس و خوش گذرانيدن در دنيا بر دو قسم است:

يكى آنكه:صاحبش را به عذاب آخرت مى‌رساند و آن را حرام گويند.

و ديگرى آنكه:به عذاب نمى‌رساند و ليكن باعث طول حساب و محرومى از درجات بلند،و مراتب ارجمند در آخرت مى‌گردد،و آن را حلال نامند.و هر كه را ديدۀ بينا باشد مى‌داند كه طول معطلى در موقف عرصات به جهت محاسبه نيز عذابى است.بلكه اگر محاسبه هم نباشد همان درجات عاليه كه از دست آدمى در بهشت