معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٤٣ - نقش قوّه خياليّه و واهمه و عاقله

غضب به آسانى او را حركت ندهد.و مكاره روزگار او را به زودى مضطرب نگرداند.

و«كظم غيظ»،كه عبارت است از:فرو بردن خشم،و خود را در حالت غضب نگاهداشتن،اگر چه حلم نيست و ليكن آن نيز ضديّت با غضب دارد كه نمى‌گذارد آثار غضب ظهور نمايد.

پس اين دو صفت شريفه،ضد غضب‌اند.و هر دو از اخلاق حسنه و صفات فاضله‌اند.

اما صفت حلم:پس آن اشرف كمالات نفسانيّه است بعد از صفت علم،بلكه علم را بدون حلم نفعى و اثرى و شجرۀ دانائى را بى باغبانى بردبارى ثمرى نيست.و از اين جهت است كه هر وقت كه مدح علم مى‌شود حلم نيز با او ذكر مى‌شود.

و حضرت رسول-صلّى اللّه عليه و آله-فرمودند كه:«خداوند!مرا به سبب علم، بى‌نياز كن و به صفت حلم،مرا زينت ده». [١]

و باز آن حضرت فرمودند كه:«پنج چيز از طريقه پيغمبران مرسل است،يكى از آنها را صفت حلم شمرده‌اند». [٢]

و نيز فرمودند كه:«طلب كنيد مرتبه بلند را در نزد خدا.عرض كردند كه:به چه چيز حاصل مى‌شود؟فرمودند:هر كه دوستى تورا قطع كند تو با او پيوند كن.و هر كه از نيكى خود تو را محروم سازد تو با او نيكى و احسان كن.و هر كه به نادانى با تو رفتار كند تو حلم بورز». [٣]

و فرمود كه:«بنده مسلم به واسطه حلم،به مرتبه كسى مى‌رسد كه روزها را روزه مى‌گيرد و شبها را به عبادت به سر مى‌برد». [٤]

و فرمودند كه:«خدا دوست دارد بنده حليم را و دشمن دارد فحش گوى بى‌مبالات را». [٥]

و فرمودند كه:«سه چيز است كه هر كه يكى از آنها را نداشته باشد هيچ عملى او را فائده نمى‌بخشد:

يكى:تقوائى كه او را از معاصى باز دارد.

دوم:حلمى كه به آن زبان سفها را از او كوتاه كند.

سيم:خلق نيكى كه در ميان مردم زندگانى كند. [٦]

و از آن جناب مروى است كه:«چون خلايق در روز قيامت جمع شوند منادى ندا