معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ٢٤١ - نقش قوّه خياليّه و واهمه و عاقله
شجاعت مىنامند و مىگويند:ما از كسى متحمل درشتى و سختى نمىشويم،و بر فلان امر صبر نمىكنيم.بلكه مجالست كند با اهل علم و حلم و وقار،و كسانى كه مانند كوه پا بر جاى با هر باد ضعيفى از جاى در نمىآيند.
هفتم آنكه:تأمل نمايد و بداند كه هر چه در عالم واقع مىشود همه به قضا و قدر الهى است و جميع موجودات،مسخّر قبضه قدرت او،و همه امور در يد كفايت اوست.و خدا هر چه از براى بنده مقرر كرده است البته خير و صلاح آن بنده در آن است.و بسا باشد كه مصلحت او در گرسنگى و بيمارى،يا فقر و احتياج،يا ذلت و خوارى،يا قتل يا امثال اينها باشد.
و چون اين را دانست،مىداند كه:ديگر غضب كردن بر ديگران،و خشم گرفتن بر ايشان راهى ندارد،چرا كه هر امرى هست از جانب پروردگار خير خواه او مىرسد.
هشتم آنكه:متذكر شود كه غضب نيست مگر از بيمارى دل و نقصان عقل،كه باعث آن ضعف نفس است نه شجاعت و قوت نفس و از اين جهت است كه:ديوانه زودتر از عاقل غضبناك مىگردد.و مريض از تندرست زودتر به غضب مىآيد.و همچنين پيران ضعيف المزاج زودتر از جوانان،و زنان زودتر از مردان از جا در مىآيند.و صاحبان اخلاق بد زودتر از ارباب ملكات فاضله به خشم مىآيند.چنانكه مىبينى كه كسى كه:رذل است به فوت يك لقمه خشمناك مىگردد.و بخيل به تلف شدن يك حبه از مالش غضب مىكند حتى بر دوستان و عزيزان خود.اما صاحبان نفوس قويّه،شأن ايشان از آن بالاتر،و رتبۀ ايشان از آن والاتر است كه به امثال اين امور، متغيّر و مضطرب گردند.
و اگر در آنچه گفتيم تشكيكى داشته باشى ديده بگشا و نظر به صفات و اخلاق مردم كن و كتب سير و تواريخ را مطالعه نماى و حكايات گذشتگان را استماع كن تا ببينى كه حلم و بردبارى و خود را در وقت غضب نگاهدارى كردن طريقۀ انبيا و اوليا و دانايان و حكما و نيكان و عقلا و پادشاهان ذو الاقتدار و شهرياران كامكار بوده و غضب و اضطراب و از جا در آمدن،خصلت اراذل و اوباش و نادانان و جهّال است.
نهم آنكه:به ياد آورى كه تسلط و قدرت خدا بر تو،قوىتر و بالاتر است از قدرت تو بر اين ضعيفى كه بر او غضب مىكنى،و تو در جنب قوه قاهره الهيه غير متناهيه به مراتب ضعيفتر و ذليلترى از اين ضعيف ناتوان كه در جنب قدرت توست.پس بترس و حذر كن از اينكه:چون تو غضب خود را بر او جارى سازى خداوند قهار نيز در دنيا و آخرت غضب خود را بر تو جارى بكند.