شرح رسالة المشاعر - اللاهيجي، محمد جعفر - الصفحة ٨٥
- قدس الله نفسه- است و مدتها از او استفاده نموده است.
ملا آقا قزوينى در علميت و تبحر در فلسفه آخوند، بزرگترين شاگرد آخوند نورى ملّا على اصفهانى است، ولى به حكمت بحثى طريقه ملا صدرا بيشتر تمايل داشته است. حقير، تقريرات درس او را در حواشى اسفار خطى ديده است. ملا آقا در قزوين ساكن بود، در اواخر عمر از نعمت باصره محروم شد. در هوش و استعداد و جربزه و دقت نظر چيزهاى محير العقول از او نقل شده است. مرحوم آقا ميرزا رفيعاى قزوينى جد استاد علامه آقاى حاج سيد ابو الحسن قزوينى استاد نگارنده از تلاميذ ملا اسماعيل و هم دوره آقا ميرزا آقاى قزوينى بوده است.
يكى از مردمان عهد «محمد شاه قاجار» رسالهاى به عنوان جغرافياى اصفهان نوشته است، و جمعى از حكماى آن عصر را كه زنده بودهاند و عدهاى هم كه در قيد حيات نبودهاند، در آن رساله اسم برده است. [١]
[١]ر. ك: جغرافياى شهر اصفهان (انتشارات دانشكده ادبيات تهران به كوشش دانشمند محترم دكتر منوچهر ستوده مهر ماه ١٣٤٢ ه. ق) تأليف مرحوم ميرزا حسن خان پسر مرحوم محمد ابراهيم خان تحويلدار اصفهان معاصر محمد شاه قاجار.
در اين كتاب از آقا ميرزا حسن چينى اسم برده است. آقا ميرزا حسن از تلامذه آخوند نورى بوده است كه در علميت در مرتبه آقا ميرزا حسن فرزند استاد خود بود، ولى در تقرير و بيان بر او مقدم بوده است. آقا ميرزا ابو الحسن جلوه و آقا ميرزا محمد حسن شيرازى معروف به ميرزاى بزرگ در عقليات شاگرد چينى بودهاند. ميرزا- قدس سره- اوائل تحصيل در اصفهان بود و به درس آقا ميرزا سيد حسن مدرس اصفهانى حاضر مىشده است و گويا به درس آقا ميرزا حسن نورى هم رفته باشد و بعد از تكميل تحصيل در اصفهان عازم نجف مىشود.
ميرزا در استعداد و قوت فكر و قدرت تعقل از بزرگان علماى شيعه است. در زمان مرجعيت خود شهر سامرا را مركز قرار داد، ميرزا شاگردان زيادى تربيت كرده است كه هر يك از مدرسين بزرگ محسوب مىشوند. آقا على مدرس گفته است: مدتى در قزوين از محضر ميمنت أثر آخوند ملا آقا قزوينى كه بحرى موّاج بود استفاضت نمودم. بين آن بزرگوار و والد اين جانب دوستى عميقى برقرار بود.