ملا صدرا رساله‌اى در علم منطق نوشته شده است به نام اللمعات المشرقية، بعضى در انتساب اين كتاب به ملا صدرا ترديد كرده‌اند، ولى اين كتاب قطعا از ملا صدرا است، چون عباراتى عين عبارات اسفار و ساير عبارات كتب ملا صدرا در آن ديده مى‌شود و از نحوه تقرير و قلم، معلوم است كه از صدر المتألهين است. آقاى دانش‌پژوه در فهرست آثار ملا صدرا اين كتاب را تنقيه اسم گذاشته است، با آن كه فصول كتاب و عناوين آن لمعه است و اللمعات جمع لمعه است.

اين كتاب رسالة المشاعر مشتمل است بر مباحث مهم وجود مثل تحقيق در مفهوم وجود و احكام آن و اثبات تحقق و ثبوت خارجى و احوال و شئون مربوط به وجود. اين مباحث را در ضمن چند مشعر تحقيق نموده است. [٢]

مشعر اول: در بيان بى‌نيازى مفهوم وجود از تعريف و تحديد و بيان آن كه انيّت و خارجيت وجود و مصداق عينى هستى، ظاهرترين اشيا و ماهيت آن به اعتبار علم حصولى و اكتناهى و تصورى، خفى‌ترين حقايق مى‌باشد.

مفهوم وجود به اعتبار سعه و اطلاق، غنى‌ترين مفاهيم از تعريف است و شامل همه مفاهيم مى‌شود. هويت خارجيه وجود، مبدأ تخصص و تشخص و تعين همه ماهيات است. صدر المتألهين در اين مشعر، علت بساطت وجود و

[١]رساله «سه اصل» به همت دانشمند معاصر آقاى دكتر سيد حسين نصر دانشيار دانشگاه تهران كه از علاقه‌مندان به كتب و فلسفه ملا صدرا است، از طرف دانشكده معقول و منقول تهران به مناسبت چهار صدمين سال تولد آخوند ملا صدرا در سال (١٣٨٠ ه. ق) منتشر شده است.

[٢]در اول مباحث مشاعر، ص ٧، چاپ سنگى. گويد: «و جعلت الرسالة منطوية على فاتحة و موقفين و كلّ منهما مشتمل على مشاعر و سمّيتها بها لمناسبة بين الفحوى و الظاهر، و العلن و السرّ فنقول- مستعينا بالله، مستمدا من أهل ملكوته-: الفاتحة: في تحقيق مفهوم الوجود و أحكامه و إثبات حقيقته و أحواله، و فيه مشاعر.»