اين رساله مشتمل بر خاتمه‌اى در بيان برهان صديقين و اثبات وجود حق و بيان قوس صعود و نزول و تقرير كيفيت رجوع اشيا به حق تعالى مى‌باشد. مباحث مذكور را صدر المتألهين منظم و مرتب بيان كرده است.

الحق اين رساله در بين مصنفات حكما و عرفا از كتب بسيار نفيس مى‌باشد، بر اين رساله شروح و تعليقات زيادى نوشته‌اند.

حواشى اين كتاب عبارت است از حاشيه «آقا ميرزا احمد اردكانى شيرازى» كه به طور تفصيل بر اين كتاب نوشته شده است[١]و با كتاب المشاعر در تهران به طبع رسيده است. اين حواشى تا خاتمه بيشتر چاپ نشده و گويا تا خاتمه بيشتر نوشته نشده است.

حكيم محقق «ملا محمد اسماعيل اصفهانى» نيز حواشى‌اى به طور اختصار بر اين كتاب نوشته است. قسمتى از آن در حاشيه مشاعر چاپى به طبع رسيده است، اما قسمت زيادى از حواشى ملا اسماعيل را از شرح المشاعر نسخه آستان قدس استنساخ و در حواشى اين كتاب نقل نموده‌ايم، به طور متفرق حواشى كوتاه و مختصرى از آقا ميرزا ابو الحسن جلوه بر اين رساله نوشته شده است كه با كتاب به طبع رسيده است.

آخوند ملا زين العابدين نورى شاگرد آخوند نورى رحمهما الله بر كتاب مشاعر شرحى نوشته و در شرح خود متعرض اشكالات شيخ احسائى شده است.

آخوند ملا رضاى تبريزى نيز بعضى حواشى مختصر را بر اين كتاب نوشته است.

[١]حواشى اردكانى را با متن مشاعر، مرحوم حاج شيخ احمد كتابفروش شيرازى در جمادى (١٣١٥ ه. ق) به طبع رسانيده است و گويا مى‌خواسته است المشاعر را با شرح ملا محمد جعفر لنگرودى و مولى زين العابدين نورى نيز به طبع برساند و در حاشيه عرشيه چاپ تهران (ص ١١١) نوشته است: «و على رسالة المشاعر شرح للمولى زين العابدين النوري و قد تعرّض فى هذا الشرح لبعض مجازفات الشيخ المتعرف المتفلسف في قصدنا أن نطبعه مع شرحها الآخر للمولى الفاضل الكامل الحاج محمد جعفر اللنگرودى». مرحوم حاج شيخ احمد اغلب كتب ملا صدرا را به طبع رسانيده است.