شرح رسالة المشاعر - اللاهيجي، محمد جعفر - الصفحة ٥١
اباى آن از تعريف و معرّا بودن آن از جنس و فصل و تركيب و بالجمله آنچه كه از خواصّ ماهيات و معانى كليه مىباشد را بيان نموده است.
مشعر دوم: در بيان كيفيت شمول وجود به اعتبار مفهوم و انبساط و سريان آن در جميع حقايق به اعتبار مصداق، و تجلى آن در جميع مظاهر و اكوان است.
مشعر سوم: در اثبات اصالت وجود و اعتباريت ماهيت است. صدر المتألهين ادله و شواهد متعددى را براى اثبات اصالت وجود ذكر كرده و اين مساله را در اين رساله به نحو كامل تقرير و تثبيت نموده است. در ساير كتب خود حتى كتب مفصله به اين ترتيب مسأله وجود را بيان نكرده است، زيرا هم ادله زيادترى را از ناحيه تحقق و خارجيت وجود و هم از ناحيه جعل براى اثبات اصالت وجود ذكر نموده است و هم منظمتر از ساير كتب خود متعرض اين مبحث در اين رساله نفيس شده است.
مشعر چهارم: در بيان ذكر سؤالات و ايراداتى است كه شيخ الاشراق و ساير اعاظم قائل به اصالت ماهيت بر اصالت وجود نمودهاند. ملا صدرا اين سؤالات را مرتب ذكر كرده و از آنها جواب داده است، در حالتى كه همه اين شكوك را در اسفار كه مفصلترين كتاب او در حكمت متعاليه مىباشد، ذكر ننموده است.
در ضمن جواب اين سؤالات، به كلمات شيخ فلاسفه اسلام و بهمنيار تلميذ شيخ و ديگران استشهاد نموده است، چه آن كه كلمات محققان از مشاء مثل فارابى و شيخ و بهمنيار و لوكرى و خواجه و ساير اتباع مشاء ناظر به اصالت وجود است.
مشعر پنجم: در بيان كيفيت اتصاف ماهيت به وجود است. اين مسأله از غوامض مسائل حكمى و فلسفه نظرى است. در اين مسأله نيز متعرض كلمات فخر رازى و دوانى و ديگران شده است.
مشعر ششم: در بيان تخصص و تميز افراد هويات وجودى است و اين مطلب را به طور كامل با بيان شيوا و رسا و عباراتى فصيح بيان نموده است و متعرض كلمات شيخ و ديگران نيز شده است و براى تاييد مطلب خود، كلمات شيخ را از