وجود عام منبسط كه ظهور اين طبيعت مى‌باشد، به وجهى عين حق و به وجهى غير حق است، به وجه غيريت، مصحح احكام كثرت و بعث رسل و ارسال و انزال كتب و به اعتبار وحدت، مصحح وحدت فعل و توحيد افعالى مى‌باشد.

از اين بيانات ظاهر شد كه قول حق همان قول كمّل از عرفاست كه فرموده‌اند: حقيقت وجود، واحد به وحدت شخصى است، وجود حقيقى به اين معنا كه ذكر شد، حق تعالى است و بس، بقيه موجودات نسبت و ظهور و شؤون و تجلى آن يك اصلند.

عالم به خروش لا اله الا هوست‌

غافل به گمان كه دشمن است او يا دوست‌

دريا به خيال خويش موجى دارد

خس پندارد كه اين كشاكش از اوست‌