شرح رسالة المشاعر - اللاهيجي، محمد جعفر - الصفحة ٥٨
راجل بوده و در فقه بىشباهت به اخباريها نيست و در تمسك به احاديث ضعاف، راه افراط را پيش گرفته است. و همين تمسك به اخبار ضعيف و غير معتبر- آن هم در امور اعتقادى- بزرگترين ضربه بر پيكر اسلام و بهترين حربه از براى اعمال اغراض معاندين است وجود نازل شيخ احمد، سيد كاظم رشتى است و شايد سيد كاظم در ياوهسرايى بىشباهت به سيد باب و تابعان او نيست.
بهترين شرح بر رساله المشاعر همين شرحى است كه ما انتخاب و به طبع و نشر آن اقدام نموديم. شارح علامه «محمد جعفر لنگرودى»- قدس الله روحه- نهايت جديت را در توضيح و تشريح متن كتاب نموده است و از طرز تقرير و تحقيق او معلوم مىشود كه شخص وارد و مانوس با فلسفه ملا صدرا و از شارحان كلام صدر المتألهين بوده است.
شارح از اشكالات شيخ احمد بر مشاعر جواب داده است- ما به جهت
استاد در علم فلسفه و عرفان وارد شود. گاهى راجع به معاد حرف ياوهاى بزند و گاهى راجع به معراج كلمات مضحكى از خود ظاهر كند. شيخ احمد علاوه بر اين كه خود، موجب تأسيس مسلك شيخى شد، بعضى از پيروان او نغمه ديگر ساز نمودند و فتنهها برپا كردند كه در اين مقدمه مناسب نيست متعرض آن شويم. اين قبيل اشخاص منحرف كه از مظاهر شيطانند، بعد از خود جانشين و واسطه در فيض به نام قطب و يا شيخ و مرشد براى اغواى عوام باقى مىگذارند و اينطور نيست كه بعد از مردن، مردم بيچاره از شر آنها خلاص شوند. تابعان احسائى موجب اضلال جمع كثيرى گرديدند. همه كجسليقگىهاى شيخ احمد، ناشى از جهاتى است كه ذكر شد. اگر انسان به دقت در آرا و عقايد و افكار سابقين بنگرد، خواهد ديد كه پيدايش بيشتر فرقههاى مختلف از حب نفس و متابعت از هواهاى نفسانى ناشى مىباشد.
اسلام در اول پيدايش، دين سهل و سادهاى بود «و قد بدأ الإسلام دينا هيّنا سمحا، يعمل المسلم فيه لدنياه كأنّه يعيش أبدا، و يعمل لآخرته كأنّه يموت غدا» ظهور و پيدايش سلسلههاى مختلف و تشتت آرا و دواعى متعدد، مسلمين را به جمعيتهاى متكثر تقسيم و اجانب را بر آنها مسلط نمود و به سبب منازعات طولانى و كشمكشهاى پىدرپى، تابعان هواهاى نفسانى مسلمين از منظور واقعى بنيانگذار اسلام منحرف گرديدند.