به هر حال به اندازه‌اى طرز تأسيس مبانى حكمى و قواعد فلسفى ملا صدرا مشعشعانه بود كه نمى‌شده است آن را ناديده بگيرند و بگذرند، لذا جاى خود را باز كرد و ساير مشارب را از رونق انداخت، بدون آن كه عوامل خارجى، كتب او را ترويج كند.

گويا مردى به نام ملا حيدر خوانسارى كه از دانشمندان در علم حكمت و فلسفه و از اساتيد آقا حسين خوانسارى بوده معاصر با ميرفندرسكى، در اصفهان ميزيسته است كه در حكمت، تابع مشرب حكماى مشاء بوده است و شايد صاحب ذخيره و ميرزا رفيعاى نائينى و معاصران آنها در استوارى در حكمت مشاء از تابعان ملا حيدر بوده‌اند. (و الله اعلم)

ملا حسن لنبانى از شاگردان ملا رجبعلى است و گويا مير را هم درك كرده باشد. ملا حسن به فلسفه اشراق و عرفان بيشتر تمايل داشته است. ملا رجبعلى تبريزى از ساير معاصران خود بيشتر در فلسفه توغل داشته است، يعنى از آقا حسين و آقا ميرزا رفيعا و صاحب ذخيره و شاگردان زيادى تربيت كرده است.

عباس مولوى صاحب «اصول الفوائد»[١]و قاضى سعيد قمى[٢]و برادرش‌

[١]اصول الفوائد كتابى است مشتمل بر مسائل متعدد حكمى. اين كتاب را ملا عباس مولوى بعد از فوت ملا رجبعلى نوشته است و ملا رجبعلى را بسيار ستوده است. اين كتاب در سال (١٠٩٧ ه. ق) تمام شده است. مولوى هم مثل قاضى سعيد قمى به تبعيت استاد در صدد اثبات اشتراك لفظى وجود برآمده است و در اثبات اين معنى مثل قاضى سعيد و خود ملا رجبعلى دچار هفوات و لاطايلات شده است.

[٢]قاضى سعيد (١٠٤٩- ١١٠٣ ه. ق) علاوه بر ملا رجبعلى، فيض «ملا محسن» و فياض «ملا عبد الرزاق» را درك نموده است. قاضى سعيد به مشرب اشراق و تصوف علاقه فراوان از خود نشان مى‌دهد و شخص مستعد و با قوه بوده است. عقيده حقير درباره قاضى سعيد اين است كه در فلسفه دقت كامل ندارد و در عرفان هم به شخص استاد ديده نمى‌ماند.

قاضى به كلمات ملا صدرا از خود زياد علاقه نشان نمى‌دهد و گاهى هم در نقل كلمات به‌