مشعر هشتم: در بيان وحدت حقيقت وجود و اثبات[١]وحدت شخصى و تقرير آن كه ممكنات، ظل وجود حق و عين ربط به حق اوّلند و معلول، ظل و رشح وجود علت است و از خود استقلال ندارد[٢]و وجود مستقل فقط حق است، مى‌باشد.

منهج دوم: اين كتاب در بيان پاره‌اى از صفات و افعال حق تعالى است. اين منهج نيز مشتمل بر چند مشعر است و در اين چند مشعر اثبات شده است كه صفات حق تعالى عين ذات او مى‌باشد، ملا صدرا در اين رساله همه موجودات را از مظاهر علم حق مى‌داند. [٣]

مشعر چهارم: اين منهج در بيان وجوه فرق بين كلام و كتاب حق مى‌باشد. [٤]

منهج سوم: اين كتاب مشتمل بر مشاعر مختلف است: مشعر اول در بيان فاعليت حق و مشعر دوم در فعل حق و نقل روايات وارده از اهل عصمت و طهارت و كيفيت خلقت روحى اهل عصمت عليهم السّلام و مشعر سوم در بيان حدوث عالم و بيان حركت در جوهر[٥]و تقرير طريقه حق در مسأله ربط حادث به قديم است.

[١]يكى از مسائل مهم فلسفه، مسأله وجود و وحدت حقيقت هستى است. قول به وحدت شخصى در وجود مختار عرفا بوده است، صدر الحكماء اين مسأله را برهانى كرده است.

در اسفار فصول عرفانى و تفسير و بعضى ديگر از رسايل خود به وجوه مختلف اين مطلب را تقرير و بيان نموده است. ملا صدرا خيلى تمايل دارد كه بين قول عرفا و مشرب محققان از حكما در وجود جمع كند، ما در رسايل خود، اين بحث را به طور كامل تحقيق نموده‌ايم.

[٢]چون تعلق به غير با استقلال وجودى منافات دارد و هر وجود معلولى از استقلال بهره‌اى ندارد و وجود مستقل، فقط حق است.

[٣]به اين تقرير: همانطورى كه وجود، حقيقت واحد است و اصل حقيقت وجود، حق تعالى است «چون همه شؤون وجودى از علم و قدرت و اراده و ساير صفات، در عين وجود مستهلكند، اصل حقيقت علم و علم حقيقى، حق اول است و ساير موجودات، مراتب و شؤون و ظهورات علم حق‌اند.

[٤]در اين مسأله صدر المتألهين در اسفار الهيات و تفسير قرآن به طور تفصيل سخن گفته است.

[٥]صدر المتألهين در اين مسأله به آيات قرآنى و روايات تمسك جسته است، بحث تفصيلى حركت در جوهر را به نحو كامل و تمام در اسفار و رسايل نموده است.