[١]شرح الأسما، صص ٥٩ و ٢٧٩- ٢٨٠ و ٣٠٦؛ شرح فصوص الحكم لابن التركة- قدّس سرّه- ج ١، صص ٢٨٧- ٢٨٨، حاشيه الحكيم النوري- قدّس سرّه-، و في الروايات ما يقرب من هذا. راجع علم اليقين، ج ١، صص ٢٣٣- ٢٤١.

[٢]مقام و مرتبه أو أدنى را اهل معرفت و حكمت، عرش هويت محمديه ختمي و عرش اعظم ناميده‌اند. اين حقيقت در مقام خلق، عين وجود منبسط و حق مخلوق‌به و فيض مقدس و نفس رحمانى و مشيت ساريه و اراده فعليه و امر تكوينى مى‌باشد. از براى اين عرش اعظم و نور ابهر، جهت يمين و جهت يسار است. هر يك از اين دو جهت داراى وجه اعلا و وجه اسفلند اين چهار وجه، چهار ركن اين عرشند:

اول: ركن ابيض است كه از آن به عقل كلى و درّه بيضا و آدم اول‌ [١] حقيقى و حقيقت محمديه بيضا و دهر ايمن اعلا و قلم اعلا و روح الأرواح و حقيقة الحقايق تعبير شده است.

دوم: ركن اصفر است كه از آن به نفس كل و دره صفرا و حقيقت علوى عليه السّلام و شجره طوبى و سدرة المنتهى و دهر ايمن اسفل و لوح محفوظ تعبير كرده‌اند. وجه تسميه آن به صفرا به واسطه آن است كه بياض صرف و نور خالص نيست، بلكه بياضى است كه مخلوق با سواد «مّا» شده است، به واسطه آن كه تعلق به عالم امكانى گرفته است كه «الفقر سواد الوجهين»، ولى جهت حقى «بياض» بر جهت خلقى «سواد» غلبه دارد. [٢]

سوم: ركن اخضر است كه از آن به درّة الخضراء و دهر ايمن و ايسر اعلا و لوح محو و

[١] . على عليه السّلام فرموده است: «أنا آدم الأوّل» ١ يا «أنا اللوح، أنا القلم إلخ. ٢

[٢] . استنارته بإشراق شمس حقيقة الحقائق و روح الأرواح المسمّاة بالحقيقة المحمدية البيضاء كغمامة لطيفة يشرق عليها الشمس.

[١] . مشارق أنوار اليقين، ص ١٧٠.

[٢] . نفس المصدر، ص ١٥٩.