الأحد الصمد» [١]- و در صحيفه ملكوتى وارد است: وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ‌ [٢] مقصود از احاطه، احاطه قيومى است نه احاطه سريانى كه شأن فعل اطلاقى حق مى‌باشد. از اين جهت حق نسبت به همه اشيا تساوى دارد و اين تساوى از قبيل تساوى فعل اطلاقى و مشيت ساري او نمى‌باشد. منشأ وجدان حق همه حقايق وجودى را همان صرافت وجودى و استقلال او مى‌باشد و معيت سريانى، با صرافت تام ذات و دارا بودن همه تحصلات و فعليات منافى مى‌باشد، خفاى تام حق به حسب ذات و بينونت او با اشيا، مصداق اسم باطن و ظهور سريانى و فعلى او در اشيا، ملاك اسم ظاهر است.

فعل اطلاقى حق، در جميع ذرات سارى و حق به حسب اين فعل، يك نوع ديگر از تساوى را دارا مى‌باشد. از اين فعل اطلاقى به وجود عام امكانى و وجود منبسط و فيض مقدس و نسبت سوائي و رحمت واسع و وجه اللّه و قيوميت مطلق و اراده و مشيت فعلي‌ [٣] و عرش هويت محمدى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و علوى عليه السّلام و مقام استوى و كلمه‌ى «كن و برزخ البرازخ و ابداع و نفس رحمانى و حق مخلوق‌به و حق ثانى و اضافى و صنع‌ [٤] شده است. اين فعل اطلاقى كه محققان از عرفا آن را اول صادر از حق مى‌دانند، به اعتبار مقام اطلاق و لا بشرطى يعنى لا بشرط از اتحاد با موجودات و سريان در آنها نسبتش به همه موجودات متساوى است، و چون اطلاق و سريان، قيد آن مى‌باشد، در مقام تحصل ماهيات و اعيان ثابته به صورت‌

[١] . التوحيد، ص ٤٢، باب التوحيد و نفي التشبيه، ح ٣. و ر. ك: الكافي، ج ١، ص ١٣٥، باب جوامع التوحيد، ج ١.

[٢] . الحديد [٥٧] : ٤.

[٣] . صفوان بن يحيى از حضرت رضا عليه السّلام نقل كرده است: «فإرادته إحداثه» ١، از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده است: «إنّ اللّه خلق الأشياء بالمشيّة و المشيّة بنفسها» ٢.

[٤] . از حضرت رضا- صلوات اللّه عليه- منقول است: «خلق اللّه الصنع و خلق الأشياء بالصنع» ٣.

[١] . الكافي، ج ١، ص ١٠٩، باب الإرادة من صفات الفعل و سائر صفات الفعل، ح ٣؛ التوحيد، ص ١٤٧، باب صفات الذات و صفات الأفعال، ح ١٧.

[٢] . در صفحه قبل تخريج شد.

[٣] . يافت نشد.