شرح رسالة المشاعر - اللاهيجي، محمد جعفر - الصفحة ٧٩
ملا حسن اصلا از مردم ديلمان لاهيجان است، حكيم و عارف و محدث و از مدرسين جامع كبير شاه عباس دوم بوده است و در محله لنبان از محلات اصفهان ساكن بود. اين مرد را متهم به تصوف نمودند، براى رفع تهمت از خود رسالهاى نوشت.
طبقه بعد از تلامذه ملا رجبعلى و فيض و لاهيجى و ساير معاصران آنها، طبقه دانشمندان عالىمقام و محققان ارجمند ملا حسين لنبانى (م- ١١٢٩ ه. ق) و شيخ عنايت الله گيلانى و مير سيد حسن طالقانى و مولى محمد صادق اردستانى (م- ١١٣٤ ه. ق) و جمعى ديگر است. غير از مولى محمد صادق اردستانى، خصوصيات زندگى و شرح حال معاصرين او چندان معلوم نيست، حقير در مجموعهاى موجود در كتابخانه آستان قدس افاداتى از مير سيد حسن طالقانى در قواعد فلسفه و عرفان ديده است كه تبعيت او در مسائل مشكل از ملا صدرا خوب واضح است و از شيخ عنايت الله همين اندازه اطلاع در دست است كه مدرس كتب شيخ رئيس بوده است. ملا حسين لنبانى هم معلوم نيست كه تا چه اندازه وارد در فلسفه بوده است.
افكار و عقايد محمد صادق اردستانى با مطالعه زياد در كتب تراجم و مراجعه به دو رساله منسوب به آن مرحوم تا اندازهاى روشن مىشود.
اين حقير دو اثر از ميرزا محمد صادق[١]ديده است. يكى رساله حكمت صادقيه
كتابخانه مركزى دانشگاه تهران و نسخهاى در كتابخانه طوس موجود است.
اوله: فيقول پيرزاده محمد رفيع: إنّى لمّا وفّقني الله تعالى لخدمة مولانا رجبعلي قدّس الله روحه.
[١]ملا محمد صادق علاوه بر مقامات علمى و جامعيت در معقول و منقول از مردان زاهد و متورع و از حيث تقوى و پرهيز بىنظير و در مسلك تشيع متصلب و در پيروى از ائمه عليهم السّلام راسخ بوده. ملا محمد صادق را مرحوم مجلسى دوم «ملا محمد باقر» به نجفآباد اصفهان تبعيد نمود كه در هنگام سرما در بين راه طفل معصوم او از شدت سرما تلف شد و خود اين مرد بزرگ در سن كهولت و پيرى به مصائب و بليات عجيبى مبتلا گرديده كه شرح آن دلخراش و ذكر آن موجب قساوت قلب مىباشد «نعوذ بالله من الغرور».