متجّدد الهويّة غير ثابت الوجود و الشخصيّة مع[١]برهان لاح لنا من عند اللّه لأجل التدبّر في آيات الله تعالى و كتاب اللّه العزيز مثل قوله تعالى: بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ[٢]و قوله تعالى: عَلى‌ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ‌[٣]و قوله: وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ‌[٤]و قوله تعالى:

إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ[٥]و قوله: وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ‌ [٦]

خلاصه كلام آن كه فرض دو سلسله نتيجه‌اش اين مى‌شود كه طبيعت به انضمام هر حالتى از حالات قرب و بعد نسبت به مقصد، از براى قطعه خاصى از حركت علت مى‌گردد نه آن كه هر مرتبه‌اى از مراتب قرب و بعد، علت مرتبه ديگر گردند بدون آن كه در طبيعت تأثير كند، چون حركت به حسب وجود، استناد به طبيعت دارد و مقتضى وجود حركت طبيعت است.

علاوه بر اين چون علت و مبدأ جميع اعراض، طبيعت است و دو سلسله مفروض كه شيخ براى فرار از حركت جوهري به آن چنك زده است به حسب وجود از طبيعت تأخر دارند، چگونه از طبيعت ثابت صادر گرديده‌اند؟ چون دو سلسله مفروض عرضند و اعراض در جميع اطوار و شؤونات تابع معروضند. از آنچه كه ذكر كرديم و بين علت معد و علت مقتضى وجود معلول فرق گذاشتيم اشتباهات مرحوم جلوه (ره) در رساله حركت جوهري‌ [١] ظاهر مى‌شود. پس سيلان عالم طبع ملازم با حدوث زمانى عالم است.

شد مبدل آب اين جو چندبار

عكس ماه و عكس اختر برقرار