نظرى عاجزند، عقل نظرى هم از ادراك اوليات امور اخروى عاجز است. و از اين قبيل است معرفت روز قيامت كه به قدر پنجاه هزار سال دنياست و سرّ حشر و رجوع جميع خلايق به پروردگار عالم و حشر ارواح و اجساد و نشر صحايف و نظاير كتب و معنى صراط و ميزان و فرق ميانه كتاب و قرآن[١]و سرّ شفاعت و معنى كوثر و انهار اربعه و درخت طوبى و بهشت و دوزخ و طبقات هر يك و معنى اعراف و نزول ملائكه و شياطين و حفظه و كرام الكاتبين و سرّ معراج روحانى و هم جسمانى كه مخصوص خاتم انبيا- عليه و آله الصلاة- و ساير احوال آخرت و نشأه قبر و هرچه از اين مقوله از انبيا عليهم السّلام حكايت كرده‌اند، همه از علوم و مكاشفاتى است كه عقل نظرى در ادراك آن‌ها اعجمى است و جز سيد عربى و اهل بيت نبوت و ولايتش- عليهم السلام و الثناء- به نور متابعت وحى ادراك نمى‌تواند كرد [٢]، اهل حكمت و كلام را از آن نصيبى چندان نيست.

اى دوست، حديث عشق، ديگر گونست‌

وز گفت و شنيد اين سخن بيرونست‌