واجب الوجود من كلّ جهة[١]هذا خلف، فواجب الوجود بالذات يجب أن يكون من فرط الفعليّة و كمال التحصّل جامعا لجميع النشآت الوجوديّة و الأطوار الكونيّة و الشؤون الكماليّة[٢]فلا مكافئ له في الوجود و لا مماثل و لا ندّ و لا ضدّ و لا شبه، بل ذاته‌

تحصل و فعليت باشد كه ديگرى فاقد آن مرتبه باشد، چون اگر هر دو به تمامه واجد كمالات يكديگر باشند دوئيت متصور نمى‌باشد، و چون هريك از دو واجب به مقتضاى دوئيت، كمالات و فعلياتى را واجد است كه ديگرى آن كمالات و فعليات را ندارد، پس هيچ يك از آنها صرف الوجود و صرف الكمال نيستند، بلكه هريك از آنها كمالى را واجب و كمال و فعليت ديگرى را فاقد است، هريك از آنها ملتئم الذات مى‌شود از جهت وجدان و جهت فقدان، در حالتى كه بايد واجب الوجود بسيط الحقيقه باشد، يعنى جهت عدمى كه منشأ تركب شى‌ء از فقدان و وجدان است، در او نباشد. و هر بسيط الحقيقه‌اى جميع كمالات و فعليات وجودى از سنخ خود را واجب و جميع جهات عدمى كه قادح در وحدت حقه و بساطت وجودى است را فاقد مى‌باشد؛ لذا فرموده‌اند: جميع كثرات وجودى به نحو كثرت در وحدت در وجود اول مطوى و مستجنّ است، و حق تعالى به وحدته، در جميع كثرات و مراتب وجود تجلى و ظهور دارد به نحوى كه هيچ موجودى خالى از او نيست.

بر هرچه بنگرم تو پديدار آمدى‌

اى نانموده رخ، تو چه بسيار آمدى‌